Ankara’nın ev sahipliği yapacağı NATO Zirvesi öncesinde gerçekleşen sevkiyat, yalnızca askeri bir tedbir olarak değil, aynı zamanda Türkiye-NATO ilişkilerinde yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’nin hava savunmasına kritik takviye
Avrupa’nın en gelişmiş hava savunma sistemleri arasında gösterilen SAMP-T, balistik füzelere, seyir füzelerine ve insansız hava araçlarına karşı etkili koruma sağlayabiliyor.
Sistemin sahip olduğu Arabel radarı sayesinde tehditler 360 derece izlenebiliyor. Aynı anda çok sayıda hedefe müdahale edebilen sistemin, tespit edilen tehditlere saniyeler içinde reaksiyon gösterebildiği belirtiliyor.
Türkiye’nin merkezinde yer alan Konya 3’üncü Ana Jet Üssü, hem Akdeniz hem de güney sınırlarına yönelik olası tehditlere karşı stratejik bir konumda bulunuyor. Üs ayrıca NATO’nun önemli hava tatbikatlarından Anadolu Kartalı’na da ev sahipliği yapıyor.
Ankara neden yeşil ışık yaktı?
Güvenlik kaynaklarına göre, Türkiye’nin bu konuşlandırmaya izin vermesinin arkasında birden fazla stratejik neden bulunuyor.
Bunların başında bölgesel tehdit ortamı geliyor. Son dönemde Orta Doğu’da artan füze ve İHA saldırıları, NATO’nun güney kanadında yer alan Türkiye’nin hava savunma kapasitesinin güçlendirilmesini öncelikli hale getirdi.
Diğer yandan Türkiye’nin geliştirdiği yerli hava savunma sistemleri SİPER ve HİSAR projeleri, sahada yaygınlaşmaya devam etse de tam kapsamlı bir koruma ağı oluşturulmasının zaman alabilir.
Bu süreçte NATO altyapısına tam uyumlu çalışan SAMP-T’nin geçici ancak kritik bir güvenlik katmanı oluşturacağı değerlendiriliyor.
S-400 ve F-35 kriziyle bağlantısı ne?
Konya'daki bu askeri haraketliliğin arkasında, Türkiye'nin son yıllarda Batı blokuyla yaşadığı en büyük savunma krizi yer alıyor. İtalyan kaynakları Il Sole 24 ORE ve uluslararası analizler, SAMP-T hamlesinin Türkiye’nin Rusya’dan S-400 füze sistemi satın alması gerekçesiyle 2019 yılında F-35 savaş uçağı programından resmi olarak çıkarılmasıyla doğrudan stratejik bağı olduğunu ortaya koyuyor. NATO ağı dışında kalan S-400'ler Türkiye'nin satın aldığı Rus S-400 sistemleri, siber güvenlik ve dost-düşman tanıma kodları nedeniyle NATO’nun ortak radar altyapısına Kürecik Radarı dahil teknik olarak entegre edilemedi. Bu durum, Türkiye'nin geniş hava sahasında ittifakla ortak çalışabilecek modern bir uzun menzilli füzeye olan acil ihtiyacını sürdürdü.
ABD'nin S-400 alımı sonrası Türkiye'ye uyguladığı CAATSA yaptırımları ve F-35 ambargosu, Ankara-Batı ilişkilerinde derin bir kırılma yaratmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın F-35 programına geri dönüş veya ödenen paraların iadesi için yürüttüğü yoğun diplomasi trafiği sürerken, Ankara'nın İtalyan SAMP-T bataryasına yeşil ışık yakması, ittifaka verilen güçlü bir "Güven tazeleme ve sadık müttefik" mesajı taşıyor.
Savunma diplomasisinde yeni sayfa
Konya’daki konuşlandırma, Türkiye ile Avrupa savunma sanayii arasındaki ilişkiler açısından da dikkat çekiyor.
Türkiye ile SAMP-T’nin üreticisi olan Fransız-İtalyan ortaklığı Eurosam arasında geçmiş yıllarda ortak üretim ve teknoloji transferi görüşmeleri yürütülmüştü. Zaman zaman duraksayan bu süreçlerin ardından İtalyan sistemlerinin Türkiye’de görev yapmaya başlaması, savunma alanındaki iş birliğinin yeniden ivme kazandığı şeklinde yorumlanıyor.
Ankara, bir yandan hava savunmasını güçlendirirken diğer yandan gelecekteki ortak üretim ve teknoloji paylaşımı görüşmelerinde elini güçlendirmeyi hedefliyor.
Çok katmanlı savunma hattı
Konya’daki sistemin tek başına görev yapmayacağı ifade ediliyor.
NATO’nun bölgesel savunma planları kapsamında farklı ülkelerin katkılarıyla oluşturulan hava savunma ağının bir parçası olacak sistem, Türkiye çevresindeki radar ve erken uyarı unsurlarıyla koordineli çalışacak.
Böylece olası füze veya hava saldırılarına karşı daha geniş kapsamlı ve çok katmanlı bir savunma mekanizması oluşturulması hedefleniyor.
Sessiz nöbet başlıyor
Kaynaklardan edinilen bilgilere göre, İtalyan teknik ekipleri ve askeri personeli sistemin entegrasyon sürecini yürütüyor.
Görev süresinin NATO’nun tehdit değerlendirmelerine bağlı olarak şekilleneceği belirtilirken, bölgesel güvenlik risklerinin devam etmesi halinde konuşlandırmanın uzatılabileceği değerlendiriliyor.
Orta Doğu’daki belirsizliklerin arttığı bir dönemde Konya’ya yerleştirilen SAMP-T sistemi, yalnızca Türkiye’nin hava sahasının korunmasına yönelik bir adım değil aynı zamanda NATO’nun bölgesel güvenlik mimarisindeki yeni yaklaşımının da önemli bir göstergesi olarak görülüyor.
