2026 FIFA Dünya Kupası’nda Almanya ile Curaçao arasında oynanan karşılaşma, yalnızca sahadaki skorla değil, maç öncesinde VAR odasından yansıyan görüntüyle de gündem oldu.
Almanya’nın Curaçao’yu 7-1 mağlup ettiği mücadele öncesinde, yayın sırasında VAR ekibinin ekrana getirildiği anlarda Avustralyalı VAR görevlisi Shaun Evans’ın yaptığı el hareketi sosyal medyada tartışma yarattı.
Görüntülerde Evans’ın başparmağı ile işaret parmağını birleştirerek “OK” işaretine benzer bir hareket yaptığı görüldü. Ancak hareketin ters şekilde ve bel hizasında yapılması, bazı kullanıcılar ve ayrımcılıkla mücadele kuruluşları tarafından “beyaz üstünlüğü” sembolüyle ilişkilendirildi.
“Herhangi bir mesaj vermedim”
Tartışmaların odağındaki Avustralyalı hakem Shaun Evans ise hareketi bilinçli şekilde yapmadığını savundu. Evans, herhangi bir mesaj, aidiyet, oyun ya da inancı ifade etmek amacıyla el işareti yapmadığını belirterek şu açıklamada bulundu:
"Herhangi bir mesajı, aidiyeti, oyunu veya inancı aktarmak amacıyla kasten bir el hareketi veya sembolü yapmadığımı netleştirmek isterim. Sunabileceğim tek açıklama, bu hareketin istemsiz ve bilinçaltı bir kas seğirmesi olduğudur ve o sırada bunu yaptığımın farkında değildim. Maçın ilerleyen dakikalarında çekilen görüntüler, parmaklarımın arasında bir kalem tutarken bu hareketi birçok kez tekrarladığımı gösterdi."
Disiplin ihlali tespit edilmedi
Tartışmaların büyümesinin ardından FIFA, konuya ilişkin inceleme başlattı. FIFA’nın bağımsız Disiplin Komitesi, Avustralyalı VAR görevlisi Shaun Evans hakkında yürütülen değerlendirme sonucunda disiplin kodunun ihlal edildiğine dair herhangi bir kanıt bulunmadığını açıkladı.
FIFA açıklamasında, Evans’ın beyanının da dikkate alındığı belirtilirken, hakemin turnuvadan çıkarılmasına yönelik bir karar alınmadı.
Fare Network görevden alınmasını istedi
FIFA’nın ayrımcılıkla mücadele alanındaki izleme ortaklarından Fare Network ise Evans’ın turnuvada görev almaya devam etmemesi gerektiğini savundu.
Fare Network, uzman görüşlerine göre hareketin küresel aşırı sağ çevrelerde “white power” anlamında kullanılan ters çevrilmiş “OK” işaretine benzediğini açıkladı.
Fare, Evans’ın bu Dünya Kupası’nda artık herhangi bir rol almaması gerektiğini belirterek hareketi “neo-Nazi” olarak nitelendirdi.
Hareketin anlamı ne?
Tartışmanın merkezindeki işaret, başparmak ile işaret parmağının birleştirilip diğer parmakların açık tutulduğu “OK” hareketi olarak biliniyor. Bu hareket birçok ülkede “tamam, iyi, ya da onay” anlamında kullanılıyor.
Ancak işaret, son yıllarda bazı aşırı sağ ve beyaz üstünlükçü gruplar tarafından farklı anlamlarda kullanılmaya başlandı. Bu kullanımda parmakların “W” ve “P” harflerini çağrıştırdığı, bunun da “white power” ifadesiyle ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Buna karşın uzmanlar, bu sembolün her kullanımının otomatik olarak ırkçı ya da ayrımcı anlam taşımadığını vurguluyor. İşaretin anlamının, kullanıldığı bağlama, kişinin niyetine ve eşlik eden diğer unsurlara göre değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
İşaret ilk olarak nerede ortaya çıktı?
“OK” el işaretinin tarihi, modern siyasi tartışmalardan çok daha eskiye dayanıyor. Anti Defamation League’e (ADL) göre bu hareket, yüzyıllardır farklı kültürlerde “onay, anlama, iyi olma hali ya da tamam” anlamlarında kullanıldı.
İşaretin “white power” anlamıyla tartışılması ise 2017’de internette başlatılan bir trolleme kampanyasıyla başladı. Sonraki yıllarda bazı beyaz üstünlükçü gruplar tarafından gerçek bir sembol gibi benimsendiği aktarıldı. İşaret, 2019’da Anti-Defamation League’in nefret sembolleri veri tabanına eklendi.
Aynı yıl Yeni Zelanda’daki Christchurch cami saldırısının faili Brenton Tarrant’ın mahkeme salonunda bu hareketi yapması, sembolün dünya çapında daha geniş şekilde tartışılmasına neden oldu.
FIFA karar verdi ama tartışma bitmedi
FIFA’nın disiplin ihlali bulunmadığı yönündeki kararı, Evans’ın turnuvadaki geleceği açısından dosyayı kapatmış görünse de tartışma spor kamuoyunda etkisini sürdürüyor.
Bir yanda hareketin aşırı sağ çevrelerde kullanılan bir sembole benzediği görüşü öne çıkarken, diğer yanda “OK” işaretinin farklı bağlamlarda masum anlamlara da gelebileceği ve tek başına niyet okumaya yeterli olmadığı vurgulanıyor.
Bu nedenle Almanya-Curaçao maçı öncesinde yaşanan olay, 2026 Dünya Kupası’nda yalnızca saha içi kararların değil, yayın görüntülerinin ve sembollerin de nasıl küresel bir tartışmaya dönüşebileceğini gösteren örneklerden biri oldu.
