Azerbaycan ana karasını Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye bağlaması hedeflenen hat, yalnızca bir ulaşım projesi olarak değil; Orta Koridor, Türk Devletleri Teşkilatı, bölgesel ticaret ve Kafkasya’daki yeni dengeler açısından kritik bir bağlantı olarak değerlendiriliyor.
“Bu hat, Turan Koridoru’dur”
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, partisinin TBMM Grup Toplantısı’nda yaptığı konuşmada Güney Kafkasya’daki gelişmelere ayrı bir başlık açtı.
MHP Genel Başkanı Bahçeli, Güney Kafkasya’daki gelişmelerin bölgesel dengelerden ayrı okunamayacağını belirterek, Ermenistan’da yaşanan siyasi hareketliliğin, Karabağ savaşlarından sonra oluşan yeni gerçekliği, Rusya-Batı rekabetini, Türkiye-Azerbaycan hattını, Orta Koridor’u, Zengezur bağlantısını ve bölgesel barış ihtimalini doğrudan ilgilendirdiğini söyledi.
MHP Genel Başkanı Bahçeli, Zengezur’un Nahçıvan ile Azerbaycan arasındaki bağı güçlendireceğini, Türkiye’yi Azerbaycan üzerinden Hazar’a, Hazar’ın ötesinden ise Türkistan’a ulaştıracak tarihi bir geçit olduğunu vurguladı.
Bahçeli, hattın adlandırılmasına ilişkin çıkışını şu sözlerle dile getirdi:
“Zengezur dedik ama artık adını doğru koyalım: Bu hat, Turan Koridoru’dur.”
Bahçeli, Turan Koridoru’nun Kars’tan Türkistan bozkırlarına uzanan tarihi ve kültürel bir istikbal kapısı olduğunu belirterek, hattın açılması halinde Anadolu ile Türkistan arasındaki bağların daha görünür hale geleceğini ifade etti.
Zengezur Koridoru nedir?
Zengezur Koridoru, Azerbaycan ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında doğrudan kara ve demir yolu bağlantısı kurulmasını hedefleyen stratejik ulaşım güzergahı olarak öne çıkıyor.
Projenin Azerbaycan ayağını Horadiz-Ağbend hattı oluşturuyor. Bu bağlantının Ermenistan’ın güneyindeki Sünik bölgesi üzerinden Nahçıvan’a, oradan da Türkiye’ye uzanması hedefleniyor. Böylece Türkiye ile Azerbaycan arasında Nahçıvan üzerinden kesintisiz yeni bir ulaşım bağlantısının kurulması amaçlanıyor.
Koridor hangi ülkeleri kapsıyor?
Zengezur Koridoru’nun doğrudan fiziki hattı Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye bağlantısından oluşuyor.
Hattın Azerbaycan ayağında Horadiz-Ağbend güzergahı öne çıkıyor. Bu bağlantının Ermenistan’ın güneyindeki Sünik bölgesinden geçerek Nahçıvan’a ulaşması, Nahçıvan’dan sonra ise Türkiye sınırındaki Dilucu hattı üzerinden Kars-Iğdır güzergahına bağlanması hedefleniyor.
Geniş lojistik zincir açısından bakıldığında hat, Türkiye’yi Azerbaycan üzerinden Hazar Denizi’ne, oradan da Türkistan’a ve Çin’e bağlayabilecek Orta Koridor sisteminin önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
Bu nedenle proje yalnızca Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki bir ulaşım hattı olarak değil; Hazar geçişli ticaret, Türkistan’a bağlantı, Avrupa-Çin taşımacılığı ve Türk dünyası entegrasyonu açısından da stratejik değer taşıyor.
Koridor kaç kilometreden oluşuyor?
Koridorun Türkiye ayağında öne çıkan Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demiryolu Hattı 224 kilometre uzunluğunda olacak. Çift hatlı, elektrikli ve sinyalli olarak inşa edilecek hattın yıllık 5,5 milyon yolcu ve 15 milyon ton yük taşıma kapasitesine sahip olması planlanıyor.
Azerbaycan tarafında Horadiz-Ağbend demir yolu hattı öne çıkıyor. Hattın ana eksen uzunluğu 110,4 kilometre olarak açıklanırken, yan yollarla birlikte toplam uzunluğun 140,6 kilometreye ulaştığı belirtiliyor.
Ermenistan’ın güneyinden geçmesi planlanan kritik bölüm ise yaklaşık 32 ila 43 kilometrelik transit hat olarak değerlendiriliyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Zengezur vurgusu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2025’te Azerbaycan dönüşünde yaptığı değerlendirmelerde ise Zengezur Koridoru’nun yalnızca Azerbaycan için değil, bölgenin tamamı için yeni imkanlar doğuracağını belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, hattı sadece jeopolitik değil, “jeoekonomik bir devrimin parçası” olarak gördüklerini söyledi.
Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demiryolu Hattı’nın temel atma sürecinde yayımlanan mesajında da Cumhurbaşkanı Erdoğan, hattın Türkiye ile Nahçıvan ve Azerbaycan arasında köprü vazifesi göreceğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Zengezur geçişi üzerinden Azerbaycan ile Türkiye’nin Güneydoğu ve Akdeniz bölgelerinin, daha geniş ölçekte ise Hazar ile Akdeniz havzasının birbirine bağlanacağını belirtti.
Zengezur hattı neden stratejik öneme sahip?
Zengezur Koridoru, Güney Kafkasya’da ulaşım, ticaret ve bölgesel bağlantıların yeniden şekillenmesi açısından stratejik bir başlık olarak öne çıkıyor.
Hat, Türkiye ile Azerbaycan arasında Nahçıvan üzerinden doğrudan yeni bir bağlantı kurulmasını sağlayacak. Bu bağlantı, iki ülke arasındaki “iki devlet, tek millet” anlayışını ulaşım ve ticaret altyapısıyla destekleyen somut bir güzergaha dönüştürecek.
Proje, Güney Kafkasya’da uzun yıllar kapalı kalan ulaşım damarlarının yeniden açılması anlamı da taşıyor. Hattın hayata geçmesiyle yalnızca Azerbaycan ve Türkiye için değil, Ermenistan’ın bölgesel ticaret ağlarına dahil olması açısından da yeni bir ekonomik pencere oluşabileceği değerlendiriliyor.
Bahçeli’nin “Turan Koridoru” çıkışı ise hattın yalnızca teknik ve ekonomik bir ulaşım yatırımı olarak görülmediğini ortaya koyuyor. Bu adlandırma, Zengezur hattına Türk dünyası, Orta Asya bağlantısı, Türk Devletleri Teşkilatı ve Türkiye’nin uzun vadeli jeopolitik vizyonu açısından sembolik bir anlam da yüklüyor.
