Basra Körfezi'ni, Avrupa'ya bağlayacak en önemli lojistik koridorlardan biri olarak gösterilen Kalkınma Yolu Projesi'nde gözler Türkiye ile Irak arasında yürütülen temaslara çevrildi.
Irak'ın başkenti Bağdat'ta temaslarda bulunan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından projede gelinen son aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bakan Uraloğlu, planlama çalışmalarının büyük ölçüde tamamlandığını belirterek, "Proje bitti diyebiliriz, çok ufak eksiklikleri kaldı. Onları da artık bitti noktasında değerlendirebiliriz." ifadelerini kullandı.
Finansman modeline ilişkin görüşmelerin sürdüğünü aktaran Bakan Uraloğlu, "İnşallah süreci doğru yönetebilirsek ki önünde bir engel görünmüyor ve çok net bir irade var bu sene Kalkınma Yoluna başlarız diye ümit ediyoruz. Bir elin parmakları kadar olan süre içerisinde Kalkınma Yolu'nu bitirelim istiyoruz." dedi.
Kalkınma Yolu Projesi, yalnızca Türkiye ile Irak arasında inşa edilecek bir ulaştırma hattı olmanın ötesinde, Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin yönünü değiştirmesi beklenen stratejik bir koridor olarak değerlendiriliyor.
Kalkınma Yolu nedir?
Türkiye ile Irak'ın öncülüğünde hayata geçirilmesi planlanan Kalkınma Yolu Projesi, Irak'ın Basra Körfezi kıyısında inşa edilen Büyük Faw Limanı'nı kara yolu ve demir yolu ağıyla Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlamayı amaçlayan uluslararası ulaştırma koridoru olarak öne çıkıyor.
Yaklaşık 1.200 kilometrelik koridorun tamamlanmasıyla, Irak'tan Türkiye'ye uzanacak demir yolu ve otoyol ağı sayesinde Asya'dan Avrupa'ya taşınan yüklerin daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle ulaştırılması hedefleniyor. Proje yalnızca bir ulaştırma yatırımı olarak değil; enerji, lojistik, sanayi ve ticaret altyapısını kapsayan bölgesel kalkınma girişimi olarak değerlendiriliyor.
Türkiye, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından desteklenen proje, Orta Koridor'u tamamlayacak yeni bir ticaret hattı oluşturmayı hedefliyor. Böylece Basra Körfezi'nden Avrupa'ya uzanan yeni nesil lojistik ağının önemli bir halkasının oluşturulması planlanıyor.
Proje hangi şehirlerden geçecek?
Kalkınma Yolu Projesi'nin başlangıç noktası, Irak'ın güneyindeki Basra kentinde yapımı süren Büyük Faw Limanı olacak. Buradan başlayacak kara yolu ve demir yolu koridorunun kuzeye doğru ilerleyerek Türkiye sınırına ulaşması planlanıyor.
Irak ayağında hattın Basra'dan başlayarak Divaniye, Necef, Kerbela, Bağdat ve Musul üzerinden Ovaköy Sınır Kapısı'na ulaşması planlanıyor.
Türkiye tarafında ise hattın, Ovaköy'den başlayarak Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz'deki mevcut ulaşım ağlarına bağlanması hedefleniyor. Demir yolu ve otoyol bağlantıları sayesinde yüklerin Mersin başta olmak üzere limanlara ve buradan Avrupa ulaştırma ağına entegre edilmesi planlanıyor.
Kalkınma Yolu kaç kilometreden oluşuyor?
Kalkınma Yolu Projesi'nin Irak ayağı, Büyük Faw Limanı'ndan Türkiye sınırına uzanacak yaklaşık 1.200 kilometrelik demir yolu ve otoyol koridorundan oluşuyor.
Türkiye tarafında ise proje kapsamında 2 bin 88 kilometrelik demir yolu koridoru ile bin 912 kilometrelik kara yolu koridoru üzerinde çalışmalar yürütülüyor. Bu kapsamda 615 kilometrelik yeni demir yolu hattı ile 320 kilometrelik yeni otoyolun inşa edilmesi planlanıyor.
Büyük Faw Limanı neden önemli?
Kalkınma Yolu Projesi'nin başlangıç noktası olan Büyük Faw Limanı, tamamlandığında Orta Doğu'nun en büyük limanlarından biri olması beklenen stratejik bir yatırım olarak öne çıkıyor. Basra Körfezi kıyısında inşa edilen liman, 90 rıhtım kapasitesi ve büyük konteyner gemilerini kabul edebilecek altyapısıyla Irak'ın küresel ticaretteki rolünü güçlendirmeyi hedefliyor.
Limana deniz yoluyla ulaşan yüklerin buradan demir yolu ve kara yolu ağıyla Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınması planlanırken, Kalkınma Yolu Projesi'nin de bu taşımacılık zincirinin omurgasını oluşturması öngörülüyor.
Böylece Basra Körfezi ile Avrupa arasında Süveyş Kanalı'nı tamamlayıcı yeni bir ticaret koridorunun oluşturulması, bölgesel lojistik kapasitenin artırılması ve küresel tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi hedefleniyor.
Orta Doğu'daki gerilim projenin önemini artırdı
İran ile İsrail arasında yaşanan çatışmalar ve bölgede artan güvenlik riskleri, Körfez ile Avrupa arasındaki ticaret hatlarının güvenliğini yeniden uluslararası gündemin üst sıralarına taşıdı. Özellikle Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz hattında yaşanan krizler, alternatif ulaştırma koridorlarına yönelik ilgiyi artırırken, Kalkınma Yolu Projesi de stratejik önemi giderek artan girişimlerden biri olarak öne çıkıyor.
Bu gelişmeler, Büyük Faw Limanı'nı Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlamayı hedefleyen Kalkınma Yolu Projesi'nin stratejik önemini de artırdı. Proje, deniz taşımacılığının yerine geçmeyi değil; deniz, kara ve demir yolu taşımacılığını birbirini tamamlayan bir yapıda buluşturarak yüklerin daha farklı güzergahlar üzerinden Avrupa'ya ulaştırılmasını amaçlıyor.
Kalkınma Yolu'nun hayata geçirilmesiyle birlikte, Basra Körfezi'nden gelen yüklerin Büyük Faw Limanı'ndan demir yolu ve kara yolu ağıyla Türkiye'ye, buradan da Avrupa pazarlarına taşınması planlanıyor. Böylece ticaret akışının tek bir deniz koridoruna bağımlılığının azaltılması, tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi ve olası bölgesel krizlerin küresel lojistik üzerindeki etkisinin sınırlandırılması hedefleniyor.
Son yıllarda Hürmüz Boğazı'nda artan güvenlik riskleri ile Kızıldeniz'de dönem dönem yükselen gerilim, yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel ticaret rotalarını da doğrudan etkiledi. Bu nedenle Kalkınma Yolu Projesi'nin, Türkiye ile Irak arasındaki ulaştırma bağlantısını güçlendirmenin yanı sıra Körfez ülkeleri ile Avrupa arasında alternatif ve tamamlayıcı bir lojistik koridor oluşturabilecek stratejik girişimlerden biri olarak öne çıktığı değerlendiriliyor.
Türkiye ayağında neler yapılacak?
Projenin Türkiye bölümünde, mevcut ulaştırma altyapısının Kalkınma Yolu Koridoru'na entegre edilmesi ve eksik kesimlerin yeni yatırımlarla tamamlanması planlanıyor. Bu kapsamda Türkiye'den geçen 2 bin 88 kilometrelik demir yolu koridorunun tamamlanması için 615 kilometrelik yeni demir yolu, bin 912 kilometrelik kara yolu koridorunun tamamlanması amacıyla ise 320 kilometrelik yeni otoyol inşa edilmesi öngörülüyor.
Türkiye ayağında yürütülecek yatırımlarla, Irak sınırından başlayacak yük koridorunun mevcut demir yolu ve kara yolu ağıyla bütünleştirilmesi hedefleniyor. Böylece Basra Körfezi'nden Türkiye'ye ulaşacak yüklerin, kesintisiz şekilde Avrupa'ya taşınabileceği bir lojistik hat oluşturulması amaçlanıyor.
Projeyle birlikte Türkiye'nin doğu-batı eksenindeki lojistik kapasitesinin artırılması, limanlar, lojistik merkezler ve demir yolu ağında yük hacminin büyütülmesi, Körfez ile Avrupa arasındaki transit taşımacılıkta Türkiye'nin merkez ülke konumunun güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Türkiye için stratejik ve ekonomik kazanımlar
Kalkınma Yolu Projesi'nin tamamlanmasıyla Türkiye'nin; Avrupa, Orta Doğu ve Körfez ülkeleri arasındaki transit taşımacılıkta stratejik konumunun daha da güçlenmesi bekleniyor. Basra Körfezi'nden başlayarak Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanacak koridorun devreye girmesiyle, Türkiye'nin jeopolitik konumunu ekonomik avantaja dönüştüren en önemli ulaştırma hatlarından birinin oluşturulması hedefleniyor.
Projenin, limanlar, lojistik merkezler ve demir yolu ağındaki yük hacmini artırması, Türkiye'nin uluslararası ticaret koridorlarındaki etkinliğini güçlendirmesi ve Orta Koridor ile entegrasyonu desteklemesi öngörülüyor. Böylece Türkiye'nin yalnızca transit geçiş ülkesi değil, aynı zamanda uluslararası lojistik ve ticaret ağlarının önemli merkezlerinden biri haline gelmesi amaçlanıyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu’nun açıkladığı öngörüye göre, Kalkınma Yolu Projesi'nin tamamlanmasıyla Türkiye ekonomisine 10 yıllık dönemde yaklaşık 55 milyar dolar katkı sağlanması ve ulaştırma ile lojistik sektörlerinde yeni ekonomik fırsatlar oluşturması bekleniyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da projenin, Türkiye'nin uluslararası ulaştırma ağındaki konumunu güçlendireceğini vurgulayarak, “Dünyada gelişen ve büyüyen ticaret hacmi ile Türkiye'nin stratejik konumunu temel alarak yürüttüğümüz Kalkınma Yolu Projesi ile artık FAV Limanı'ndan Londra'ya kadar kara ve demir yolu ile Avrupa'nın her ülkesine kesintisiz ulaşımı sağlayacağız.” ifadelerini kullandı.
Irak için yeni bir ekonomik çıkış yolu
Irak açısından proje, petrol gelirlerine bağımlı ekonomik yapının çeşitlendirilmesi bakımından stratejik önem taşıyor. Büyük Faw Limanı'nın uluslararası ticaretin önemli merkezlerinden biri haline gelmesiyle birlikte ülkenin transit taşımacılıktan önemli gelir elde etmesi bekleniyor.
Koridor boyunca kurulacak lojistik merkezler, sanayi bölgeleri ve yeni ulaşım altyapısının da Irak'ın yeniden imar sürecine katkı sunacağı, istihdamı artıracağı ve ülkenin küresel ticaretteki rolünü güçlendireceği değerlendiriliyor.
Kalkınma Yolu, Türkiye ve Irak’ın ticaretteki rolünü güçlendirecek
Kalkınma Yolu Projesi, Basra Körfezi’nden Avrupa’ya uzanacak yeni bir ulaştırma hattı oluşturmanın ötesinde, Türkiye ile Irak’ın bölgesel ticaretteki konumunu yeniden şekillendirebilecek stratejik bir kalkınma girişimi olarak öne çıkıyor. Projenin hayata geçirilmesiyle Türkiye’nin, Orta Doğu-Avrupa ticaretindeki transit rolünün güçlenmesi, limanlar, demir yolları ve lojistik merkezlerdeki yük hacminin artması, Irak’ın ise petrol dışı gelir kaynaklarını çeşitlendirerek küresel ticaret ağlarına daha güçlü biçimde bağlanması bekleniyor. Finansman modeline ilişkin görüşmeler sürerken, ilk etapta demir yolu hattının hayata geçirilmesi ve çalışmalara 2026 yılı içinde başlanması hedefleniyor. Projenin tamamlanması halinde Kalkınma Yolu’nun, Orta Koridor’u destekleyen ve Körfez ile Avrupa arasındaki tedarik zincirlerine alternatif bir güzergah sunan önemli bir lojistik koridora dönüşmesi öngörülüyor.
