İsrail, Filistin’de neyi hedefliyor?

Mısır’ın başkenti Kahire’de devam eden Filistin ve İsrail arasındaki kalıcı barış görüşmeleri, dün İsrail’in iddiası ile bitti. Topraklarına HAMAS tarafından roket atıldığını iddia eden İsrail ordusu, Gazze’deki saldırılarına yeniden başladı. Refah ve civarına 10’dan fazla bomba atıldığı bu saldırılarda yine çocuklar katledildi.

Tarafların talepleri konusunda ger adım atmadıkları ve bir uzlaşmaya varılamayacağı bilgisi medyada yer almaya başlamışken başlayan İsrail saldırısının ardından, uluslararası kamuoyu, yine aynı soruya cevap aramak durumunda kaldı: İsrail saldırıları nereye kadar devam edecek? Filistin’de kalıcı bir barış ortamının sağlanması için ne yapılmalı?
Güvenlik Politikaları Uzmanı ve Cumhuriyet gazetesi yazarı Mete Yarar, bu sorulara verilebilecek cevapları AjansHaber’e değerlendirdi.

“ESKİDEN MASADA AĞIRLIĞI OLAN BİR MISIR VARDI”

İsrail Filistin görüşmelerinin tarihine bakıldığında; o gün yaşanan tempo ile şu anki tempo arasında çok büyük bir fark olmadığını belirten Mete Yarar, daha önce de bu şekilde masadan kalkıldığını, restleşildiğini ama sonunda bir ortak noktaya varılabildiğini hatırlattı. Bugünkü görüşmenin farkı konusunda ise Yarar “Buradaki en önemli etkenlerden bir tanesi, bu görüşmelerde daha önceki görüşmelere nazaran bir sıkıntı var. Daha önceki görüşmelerde, masada ağırlığını koyan bir Mısır vardı. Mısır’ın, bir şekilde hem HAMAS’ın üzerinde hem de İsrail’in üzerinde belli bir ağırlığı vardı ve ilişkiler de ona göre gidiyordu.” şeklinde konuştu.

DENGELEYİCİ BİR ÜLKE İHTİYACI

Sisi’nin iktidara gelmesiyle bu ağırlıkta ciddi bir kaybın olduğunu belirten Mete Yarar “Ateşkes görüşmeleri Kahire’de yapılıyor olabilir, ama sonuçta, ne olursa olsun o masada ağırlığını koyabilecek bir Mısır yok, Mısır şu an başka bir pozisyonda. Bu dengeleyici pozisyona başka bir ülke oturmadığı sürece, barış görüşmeleri biraz daha uzayabilir.” dedi.

“HER İKİ TARAFI DA İKNA EDEBİLECEK ÜÇÜNCÜ BİR TARAF LAZIM”

Daha önce görüşmelerin başında ismi zikredilen Katar ya da Türkiye’nin bu dengeleyici pozisyona gelebilme ihtimali olmadığını belirten Mete Yarar “Bu çok zayıf bir ihtimal. Çünkü iki tarafı da dengeleyebilecek bir güç olması gerekiyor. Yalnızca HAMAS’a ya da İsrail’e değil iki tarafı da ikna edebilecek, iki tarafı ortak bir noktada uzlaştırabilecek bir devlete ihtiyaç var. Bu daha önce ABD olmuştu, zaman zaman Mısır olmuştu. Şu an, bu boşluktan kaynaklanan tuhaf bir durum var. Filistin’in bu duruma el atması gerekiyor. Bu uzlaştırıcı üçüncü taraf ortaya çıkarsa kriz çözülebilir.” ifadelerini kullandı. 

“YURT DIŞINDA YAŞAYAN FİLİSTİNLİLER, TARAF OLMAKTAN VAZGEÇMİŞ GÖRÜNÜYOR”

Mete Yarar, Filistin’in bütünlüklü bir siyasi yapısının olmaması konusunda daha önce de sıkıntı yaşadığını hatırlatarak “Mesele El-Fetih ile HAMAS çekişmesinden ziyade, yurtdışında, yani Filistin’in çevre ülkelerinde yaşayan Filistinli sayısı, ülkenin içinde yaşayan nüfustan kat be kat fazla. Açıkçası başka ülkelerde yaşayan Filistinliler, bu işin tarafı olmaktan vazgeçmiş görüntüsünü sergiledikleri sürece, ne El-Fetih ne de HAMAS ortak hareket etmezler. Filistin içindeki bu siyasi birleşme için, başka ülkeler etkili olamaz. Halkın bu birleşmeyi istemesi ve bu konuda ısrar etmesi gerekiyor. Ama bunun istendiğine dair bir işaret yok şu anda. Filistin’in en büyük sorunlarından bir tanesi, bu soruna ortak bir kararlılıkla üzerine gitmiyorlar.” şeklinde konuştu.

“FİLİSTİNLİLERİN BİR DİASPORASI YOK”

Bu krizle ilgili olarak, dünyanın ilgisinin de zaman zaman kaybolduğunun altını çizen Mete Yarar “Yalnızca Gazze bombalandığında ya da El-Aksa Camii’ne saldırıldığında ortaya çıkan bir sorun değil bu, her gün yaşanan bir ıstırap. Ama Filistinliler, bu ıstırabı taze tutacak bir diasporaya sahip değil.” ifadelerini kullandı.

“İSRAİL, FİİLİ İŞGAL YAPMASA DA FİLİSTİN’İ KENDİ İÇİNDE PARÇALIYOR”

Uzman Mete Yarar, İsrail’in saldırılarını nereye kadar götüreceğine ilişkin soruya ise şu cevabı verdi:

Ben, İsrail’in Gazze’nin tamamını ele geçirmeyi planladığını düşünmüyorum. Ama özellikle son dönemde, yani 20-25 yıllık döneme bakıldığında görünüyor ki, İsrail başka bir politika izliyor. Bunlardan bir tanesi, güvenlik şeritleriyle aslında Filistin’i kendi içinde parçalıyor. Son haritalara baktığınızda, Filistin toprakları bir bütün değil. Aralarında güvenlik çemberleri, duvarlar, duvarların arasında kontrol noktaları gibi uygulamalarla bir ülkenin içinde hapsedilmiş, hatta şehirlere, kasabalara, mahallelere hapsedilmiş insanlar var. İsrail’in son Gazze olaylarındaki isteği, kendi toprakları ile Gazze arasında bir tampon alan oluşturmaktı. Tampon dedikleri, 2 km’lik bir alan. Zaten topu topu 12 km’lik derinliği olan bir ülkenin, kuzeyi ve güneyinden 4 km’sini alırsanız, ülkenin yüzde 30’unu almış oluyorsunuz. Aslında, fiili olarak ülkeyi işgal etmeyen ama gerçek anlamda ülkenin sınırlarını gittikçe parçalayan bir İsrail politikası var ki, bu sıklıkla gözden kaçırılan bir politika.