Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi’nin ardından The National News gazetesine konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran ile ABD arasında sağlanan ateşkesin geleceği, İsrail’in bölgedeki politikaları, Gazze, Suriye ve bölgesel güvenlik konularına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Fidan, son dönemde yaşanan gelişmelerin ateşkesi tamamen ortadan kaldırmadığını belirterek, yaşananların taraflar arasındaki yanlış anlaşılmalar ve iletişim eksikliğinden kaynaklandığını söyledi:
“Bence boğazdan geçişin nasıl uygulanacağı konusunda iki taraf arasında iletişim eksikliği ve yanlış anlaşılma vardı. Çözüm, gerilimi düşürmektir.”
Her iki tarafın da ateşkesi sürdürme konusunda istekli olduğunu belirten Fidan, olası provokasyonlar ve yanlış anlaşılmalar nedeniyle dikkatli olunması gerektiğini vurguladı:
“Her iki taraf da gerçekten ateşkesi sürdürmek ve barış anlaşmasına doğru ilerlemek istiyor. Bununla birlikte, her zaman istenmeyen bir olay yaşanma ihtimali vardır. İletişim eksiklikleri, provokasyonlar ve misillemeler nedeniyle çok dikkatli olmamız gerekiyor.”
Netanyahu’ya sert eleştiri
Röportajda İsrail’in bölgedeki politikalarını da değerlendiren Fidan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetinin yaklaşımının yalnızca bölge ülkeleri için değil, İsrail’in kendisi açısından da sorun oluşturduğunu söyledi:
“Netanyahu hükümetinin politikaları sadece bizim için bir sorun değil. Onun politikaları ve hükümeti İsrail için de, bölge için de bir yük; uluslararası güvenlik için de bir yük ve tehdittir.”
Türkiye ile İsrail arasında doğrudan bir çatışma ihtimaline ilişkin soruyu da yanıtlayan Fidan, böyle bir senaryo için herhangi bir neden bulunmadığını ifade etti:
“Açık bir çatışma yaşanması için hiçbir neden yok.”
“İsrail, Suriye’de istikrar istemiyor olabilir”
İsrail’in Suriye politikalarına da değinen Fidan, Tel Aviv yönetiminin Şam’daki yeni yönetimi istikrarsızlaştırmaya çalıştığı yönündeki değerlendirmelere katıldığını belirtti:
“İsrail’in istikrarlı, iyi, güçlü, gelişen ve kalkınan bir Suriye görmek isteyip istemediğinden emin değiliz.İsrail hükümetinin geçmişte ve bugün bölge ülkelerine yönelik tutumuna baktığınızda, evet.”
Gazze’de insani yardım vurgusu
Gazze’deki duruma ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, ABD Başkanı Donald Trump’ın desteklediği girişimin çatışmaların durdurulmasına katkı sağladığını ancak insani yardım konusunda beklenen sonucun henüz alınamadığını söyledi:
“Planın vaat ettiği sonuçlara baktığımızda, özellikle insanların yeterli insani yardım, barınma ve ilaca ulaşması konusunda plan henüz tam anlamıyla başarılı olamadı.”
Uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskısını artırması gerektiğini belirten Fidan, Filistinlilere yönelik insani yardımların kesintisiz ulaştırılmasının önemine dikkat çekti:
“Filistinlilerin daha fazla uluslararası insani yardım alabilmesi için İsrail üzerinde uluslararası toplumun daha fazla baskı kurması gerekiyor.”
“Her çatışmanın dinamiklerini biliyoruz”
Türkiye’nin bölgesel krizlerde ara buluculuk kapasitesine sahip olduğunu vurgulayan Fidan, ülkenin bölgedeki aktörleri ve çatışma dinamiklerini yakından tanıdığını ifade etti:
“Herkesi tanıyoruz, her çatışmanın dinamiklerini biliyoruz. Bu nedenle olup biteni anlamak ve bunların durmasına yardımcı olmak konusunda en iyi konumdayız.”
Bölgenin kendi güvenlik mimarisini oluşturması gerektiğini belirten Fidan, Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan’ın bu amaçla oluşturduğu çalışma grubunun mevcut bölgesel kuruluşların yerine geçmeyi değil, daha hızlı hareket etmeyi hedeflediğini söyledi.
“Yeni güvenlik anlayışı gerekli”
Irak’taki gelişmeleri de değerlendiren Fidan, kalıcı istikrar için ülkelerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne dayalı yeni bir güvenlik anlayışına ihtiyaç bulunduğunu dile getirdi:
“Her ülkenin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün tam olarak tanındığı bir duruma geri dönmemiz gerekiyor.”
ABD ile İran arasında olası bir barış anlaşmasının bölge açısından yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini belirten Fidan, sorunların açık ve samimi diyalogla çözülmesi gerektiğini ifade etti:
“Benim inancıma göre İran bütün bu gerçekleri anlayabilecek olgunluğa sahip. ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına varabilirsek, o zaman gerçekten sağlıklı tartışmalar yapmaya başlayabiliriz. Bu dönemde sorunlarımızı açık, şeffaf ve samimi bir şekilde tanımlayıp birbirimize anlatmalı ve bunlara çözüm bulmalıyız.”
