ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslarda tarihi bir aşamaya gelinirken, tarafların üzerinde uzlaştığı mutabakatın cuma günü İsviçre’de imzalanacağı açıklandı.
Bölgesel ve uluslararası aktörlerin yoğun diplomatik girişimleri sonucunda şekillenen anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın kalıcı olarak ücretsiz geçişe açılması, askeri operasyonların sonlandırılması ve İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin yeni bir müzakere mekanizmasının oluşturulması öngörülüyor.
İsrail’de kritik görüşmeler
Mutabakata ilişkin gelişmeler sürerken İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Donald Trump ile görüşebilmek amacıyla güvenlik kabinesi toplantısını yarıda kestiği bildirildi.
Trump’ın görüşmede, İran ile anlaşmaya varılması konusunda kararlı olduğunu ve sürecin aynı gece sonuçlanabileceğini Netanyahu’ya ilettiği belirtildi.
Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz’ın da ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile telefon görüşmesi yaptığı aktarıldı.
Diplomatik temasların ardından İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyindeki Gassaniye beldesine hava saldırısı düzenledi.
Bir meskenin hedef alındığı saldırıda evde bulunan bir karı kocanın yaşamını yitirdiği bildirildi.
Saldırının ardından İsrail ordusu, Lübnan yönünden hava sahasına giren bir insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı.
İran anlaşmanın detaylarını duyurdu
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in iki ülkenin barış anlaşmasına vardığını açıklamasının ardından İran tarafından da peş peşe açıklamalar geldi.
İran devlet televizyonunda yer alan haberde, silahlı kuvvetlerin ve halkın gösterdiği direnişin ABD’yi savaşın sona erdiğini kabul etmeye zorladığı savunuldu.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Ali Garibabadi ise “İslamabad Mutabakat Zaptı” metninin hazır olduğunu belirterek resmi imza töreninin cuma günü İsviçre’de gerçekleştirileceğini duyurdu.
Garibabadi, anlaşma sonrasında başlayacak 60 günlük süreçte nükleer program, yaptırımlar ve ekonomik mekanizmalara ilişkin görüşmeler yapılacağını bildirdi.
Askeri operasyonların derhal sonlandırılacağını ifade eden Garibabadi, anlaşmanın Lübnan cephesini de kapsadığını kaydetti.
Trump: “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın”
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımlarda anlaşmanın tamamlandığını duyurdu.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz geçişlere açılmasını ve ABD Donanması’nın uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını onayladığını belirterek, “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın.” ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca cuma günü atılacak imzaların ardından boğazdaki mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.
Uluslararası toplumdan destek açıklamaları
Katar Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisini garanti altına alan anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer da savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik adımları desteklediklerini belirterek tarafları ve ara buluculuk yapan ülkeleri tebrik etti.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de yayımladığı açıklamada, kalıcı ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın açılması kararlarından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Guterres, Türkiye, Pakistan, Katar, Mısır ve Suudi Arabistan’ın yürüttüğü diplomatik girişimlere teşekkür etti.
Türkiye’den mutabakata destek
İletişim Başkanı Burhanettin Duran, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Ortadoğu’da istikrarın tesisine katkı sağlayacak uzlaşmayı memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da yaptığı açıklamada, “ABD ve İran arasında varılan mutabakatı, bölgemizde sulh-u sükunun hakim kılınması adına önemli bir gelişme olarak görüyor, memnuniyetle karşılıyorum.” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı:
“Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum. İmzaların atılacağı güne kadarki süreçte gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik ve eylemlerden kaçınılması ve olası sabotajlara karşı dikkatli olunması gerektiğinin altını önemle çiziyorum. Bu neticenin alınmasında ABD ve İran liderlikleri başta olmak üzere müstesna ara buluculuk gayretleri için Pakistan’a teşekkür ediyorum. Ayrıca Katar ve Suudi Arabistan’ın diplomatik girişimlere sağladıkları desteği takdirle karşıladığımı ifade etmek istiyorum. Türkiye olarak bölgemizde barışın, istikrarın ve huzurun tesisine yönelik her türlü çabayı desteklemeye, diplomasi ve uluslararası hukuk temelinde kalıcı çözümlere katkı sunmaya devam edeceğiz.”
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da yaptığı açıklamada, “ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşılıyoruz. Söz konusu mutabakat, bölgede kalıcı barış ve istikrarın tesisi yolunda önemli bir merhale teşkil etmektedir. Tamamlayıcı görüşmelerin de yapıcı bir tutumla sürdürülmesini ümit ediyoruz. Bu önemli adımı atan taraflar ile ara buluculuk rolü üstlenen Pakistan’ı ve Katar başta olmak üzere sürece katkı sağlayan diğer ülkeleri kutluyoruz. Varılan mutabakatın sabote edilmesine yönelik girişimlerin önlenmesi ve bölgesel barış ile güvenliğin korunması açısından ilgili tüm ülkelerin sağduyulu ve sorumlu bir tutum sergilemesi büyük önem taşımaktadır. Türkiye olarak, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde, bu sürece başından beri büyük bir destek ve emek verdik. Bölgemizde barış, huzur ve istikrarın tesis edilmesine yönelik desteğimiz kesintisiz devam edecektir.” ifadelerini kullandı.
İmza töreni Cenevre’de yapılacak
Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar da anlaşmadan duydukları memnuniyeti dile getirerek sürece katkı sağlayan ülkelere teşekkür etti.
Dar, cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilecek imza törenini beklediklerini belirtti.
Öte yandan Trump, New York Times’a verdiği mülakatta anlaşmanın 2015 yılında Barack Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmadan daha iyi olduğunu savundu.
İran’ın düşük düzeyde uranyum zenginleştirmeyle sınırlandırılacağını belirten Trump, nihai nükleer anlaşmaya ulaşılamaması halinde durdurulan askeri operasyon emirlerinin yeniden devreye alınacağını ifade etti.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de cuma günü İsviçre’de düzenlenecek törenle mutabakatın resmen imzalanacağını teyit etti.
