Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Bulgaristan Haber Ajansına (BTA) verdiği röportajda, Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ilişkilerin enerji, güvenlik, ulaştırma ve bölgesel iş birliği başlıklarında her geçen gün daha da derinleştiğini belirtti.
NATO’nun caydırıcılığına vurgu
Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin güvenlik ortamındaki kırılganlığı bir kez daha gözler önüne serdiğine işaret eden Fidan, NATO’nun kriz anlarındaki rolüne dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Orta Doğu’da ahiren yaşanan gelişmeler, güvenlik ortamının ne kadar hızlı değişebildiğini ve İttifakın güney kanadından neşet eden tehditlerin, bölgenin ötesindeki yansımalarının etkisini ortaya koymuştur. Ülkemize yönelik ateşlenen füzeler karşısında hızla harekete geçilmiş olması, NATO’nun etkinliği ve küresel ve bölgesel güvenliğin korunmasında üstlendiği caydırıcı rolün ehemmiyeti ile müttefikler arası birlik ve dayanışmanın önemini bir kez daha göstermiştir.”
Türkiye ve Bulgaristan’ın NATO’nun güneydoğu kanadında kritik sorumluluklar üstlendiğini belirten Fidan, iki ülkenin güvenlik alanındaki eş güdümüne ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Askeri makamlarımız ülkelerimizin hava ve füze savunma sisteminin güçlendirilmesi ve desteklenmesi konusunda atılabilecek ilave adımları değerlendirmeye hazırdır. NATO şemsiyesi altında sınır güvenliği, erken uyarı sistemleri ve istihbarat paylaşımı konularında Sofya yönetimiyle tam bir eş güdüm içerisindeyiz. Bölgesel bir tırmanmanın önlenmesi adına iki müttefik olarak ortak kararlılığımızı sürdürüyoruz.”
Karadeniz ve savunma iş birliği
Karadeniz’de deniz mayınlarına karşı yürütülen ortak girişimlerin bölgesel güvenlik açısından önemine değinen Fidan, NATO bünyesindeki faaliyetlere ilişkin değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“Bulgaristan’da kain İleri Kara Kuvvetlerine (FLF) personel katkımız ve İttifakın Doğu Kanadında belirli aralıklarla görev icra eden unsurlarımız aracılığıyla operasyonel iş birliğimizi geliştirmeye gayret ediyoruz. Karadeniz ve Doğu Akdeniz’de kilit bir müttefik ve net bir güvenlik sağlayıcısı olarak, NATO’nun caydırıcılık ve savunma konumlanmasının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara İttifak bünyesinde aktif katkı sağlamaya devam ediyoruz. Türkiye 360 derece güvenlik anlayışı doğrultusunda NATO bünyesinde katkılarını artırırken müttefikleriyle de ikili ölçekte savunma iş birliğini geliştirmeyi arzu etmektedir. Karadeniz ve Balkanlar başta olmak üzere Bulgaristan’la güvenlik ve savunma alanında iş birliğimizi daha da ileriye taşımak istiyoruz.”
İkili ilişkilerde ticaret ve turizm ivmesi
İki yıl önce gerçekleştirdiği Bulgaristan ziyaretinden bu yana ilişkilerin olumlu bir seyir izlediğini belirten Fidan, ekonomik ve toplumsal alanlarda kaydedilen ilerlemelere dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Türk şirketleri Bulgaristan’da yatırım yapmaya artan bir ilgi duymaktadır. Bizler de iki ülke arasında karşılıklı yatırımların artmasını teşvik ediyor, ikili temaslarımızda bu hususun da üzerinde duruyoruz. Ayrıca iki ülke arasındaki insan odaklı diplomasi köprüleri ve kültürel projeler halklarımızı daha da yakınlaştırmaktadır. 2025 yılında Türkiye’ye Bulgaristan’dan gelen turist sayısı 2 milyon 800 bini aşmıştır. Bu sayıyı önümüzdeki yıllarda daha da artırmak niyetindeyiz.”
“Güçlü hükümet Balkanlar’ın istikrarı için hayati”
Bulgaristan’da siyasi istikrarın güçlenmesini memnuniyetle karşıladıklarını ifade eden Fidan, bölgesel projelerin geleceğine ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Bu durum, enerji, lojistik ve güvenlik alanlarında askıda bekleyen ya da uzun vadeli planlama gerektiren stratejik dosyaları çok daha hızlı ve kararlı bir şekilde neticelendirmemize imkan tanıyacaktır. Ayrıca, istikrarlı bir hükümetin getirdiği işlerlik, Bulgaristan halkının soydaşlarımız dahil tüm kesimlerinin refahını ve yaşam kalitesini artıracak hizmetlerin uygulamaya konmasında son derece önemlidir.”
“Bulgaristan’daki Türk toplumu ilişkilerin temel unsurlarından biri”
Bulgaristan’daki Türk toplumunun iki ülke ilişkilerindeki özel yerine işaret eden Fidan, soydaşların rolünü şu sözlerle değerlendirdi:
“Balkanlar’da en fazla soydaşımızın bulunduğu ülkelerin başında gelen Bulgaristan’daki soydaşlarımız, Türkiye-Bulgaristan ilişkilerinin en önemli veçhelerinden birisini oluşturmakta olup, ülkelerimiz arasında sadece sarsılmaz bir gönül köprüsü değil, aynı zamanda Bulgaristan demokrasisinin ve toplumsal barışının en önemli güvencelerinden birini teşkil etmektedir.”
Soydaşların demokratik süreçlerde etkin biçimde temsil edilmelerinden memnuniyet duyduklarını belirten Fidan, onların Bulgaristan’ın siyasi, toplumsal, ekonomik ve kültürel hayatına katkı sunmaya devam etmelerini istediklerini vurguladı.
Enerji iş birliğinde BOTAŞ-Bulgargaz vurgusu
BOTAŞ ile Bulgargaz arasındaki anlaşmanın önemine değinen Fidan, söz konusu mutabakatın ortaya çıktığı döneme ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“2023 başında imzalanan BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması esasen Rusya’dan doğal gaz alımının kesildiği, Bulgaristan’ın enerji tedarikinde arz kesintileriyle karşı karşıya kaldığı ve alternatif kaynak arayışında olduğu bir dönemde Bulgaristan’ın arz güvenliğini tahkim eden stratejik bir hamleydi.”
Türkiye’nin komşusunun enerji güvenliğine katkı sağlamayı sorumluluk olarak gördüğünü vurgulayan Fidan, anlaşmanın bölgesel enerji güvenliğine de hizmet ettiğini belirterek şunları söyledi:
“Türkiye ve Bulgaristan, bölgemizde enerji alanında her zaman güvenilir birer ortak olmuştur. BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması, iki ülkenin iş birliğinin ötesinde, Avrupa’nın enerji güvenliğinin sağlanmasına da katkı yapabilecek altyapıyı sunmaktadır.”
Tarafların anlaşmanın güncellenmesine yönelik temaslarını sürdürdüğünü aktaran Fidan, enerji alanındaki yeni hedefi şu sözlerle açıkladı:
“Amacımız Türkiye-Bulgaristan doğal gaz iletim kapasitesinin artırılmasını da içerecek kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşması imzalayarak ilişkilerimizi daha da ileriye taşımaktır.”
Balkanlarda bölgesel sahiplenme yaklaşımı
Türkiye’nin Balkan politikasında temel yaklaşımının bölgesel sahiplenme ve kapsayıcılık olduğunu vurgulayan Fidan, Güneydoğu Avrupa İş Birliği Süreci (GDAÜ) kapsamında verilecek mesajlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye’nin Balkanların ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade edeceklerini belirten Fidan, bölgede barış ve istikrarın korunmasının dış politikanın öncelikli başlıkları arasında yer aldığını söyledi.
Bölgesel sorunlara bölgesel çözümler üretilmesi anlayışının önemine işaret eden Fidan, GDAÜ çatısı altında iş birliğinin sürdürülmesinin gerekliliğini vurguladı.
Barışın yalnızca askeri yöntemlerle korunamayacağını belirten Fidan, kapsayıcı diyalog mekanizmalarının önemine ve Türkiye’nin Balkan Barış Platformu başta olmak üzere geliştirdiği girişimlerin bölgesel istikrara katkı sunduğuna dikkati çekti.
“AB üyeliği Türkiye için stratejik öncelik”
Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliği hedefinin değişmediğini vurgulayan Fidan, sürecin kısa vadeli değerlendirmelerle ele alınamayacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Ülkemizin AB’ye katılım sürecini, konjonktürel ve kısa vadeli hesaplarla değerlendirmek hata olur. Neticede bugün AB üyesi olan ülkelerin neredeyse yarısı Avrupa ailesinin parçası olarak kabul görmezken biz vardık. AB ile tam üyelik hedefi içeren Ortak Anlaşmamızı 1963 yılında imzaladık. Tam üyeliğin merhalesi olan Gümrük Birliği’ni 1996’da yürürlüğe koyduk.”
Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacminin 2025 yılında yaklaşık 233 milyar dolara ulaştığını hatırlatan Fidan, küresel sistemde yaşanan dönüşümlerin AB’yi de yeni arayışlara yönelttiğini belirterek şöyle devam etti:
“Son dönemde giderek yoğunlaşan küresel kırılmalar, hızlı dönüşümler ve çok yönlü tehdit algılamaları, AB’yi köklü bir dönüşümün eşiğine getirmiştir. Güvenlikten, ekonomi ve ticarete her alanda, bildiğimiz dünyanın sonuna geldik ve tüm bu gelişmeler AB’yi derinden etkiliyor.”
AB’nin mevcut yapısıyla yoluna devam etmesinin mümkün görünmediğini kaydeden Fidan, Türkiye’nin öneminin Avrupa’da daha yüksek sesle dile getirildiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“AB’nin yaşayacağı değişime paralel olarak ülkemizle ilişkileri de yeniden ele alınacaktır. Ülkemizin üyelik sürecinin ileriye taşınması hem bizim hem AB’nin lehinedir ki bu zihinsel dönüşümün AB içinde yeniden filizlendiğini, Türkiye’nin öneminin her geçen gün daha yüksek sesle dile getirildiğini gözlemliyoruz.”
Sürecin yeniden ivme kazanması için siyasi iradenin açık şekilde ortaya konulması gerektiğini ifade eden Fidan, Türkiye’nin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmeye hazır olduğunu vurguladı.
“Doğu Avrupa’nın enerji güvenliği bakımından stratejik önem taşıyor”
Enerji, ulaştırma ve lojistik alanlarında bağlantısallığın güçlendirilmesini stratejik öncelik olarak gördüklerini belirten Fidan, iki ülke arasında planlanan projelere ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Enerji altyapısının geliştirilmesinin ortak gündemin temel başlıklarından biri olduğunu belirten Fidan, şu ifadeleri kullandı:
“Ulaştırma alanında ise sınır geçişlerinin hızlandırılması, demiryolu ve karayolu bağlantılarınıngeliştirilmesi ve lojistik altyapının güçlendirilmesi üzerinde çalışabiliriz. Türkiye’den Bulgaristan’a doğal gaz iletim kapasitesinin artırılması, yalnızca ikili ilişkilerimiz açısından değil, Doğu Avrupa’nın enerji güvenliği bakımından da stratejik önem taşımaktadır. Özellikle Ukrayna dahil bölgedeki ülkelerin artan enerji ihtiyaçları dikkate alındığında, mevcut kapasitenin geliştirilmesi gerekmektedir. Şu anda Türkiye’den Bulgaristan’a olan iletim kapasitesi, talep edilen ek hacimleri Bulgaristan üzerinden göndermemiz için yeterli değil. Bunun, Bulgaristan tarafında bazı ek yatırımlar gerektirdiğinin farkındayız ve doğal gaz şebekesinde bu yatırımları mümkün kılmak için birlikte çalışmaya hazırız.”
Elektrik ve ulaştırma projeleri gündemde
Elektrik alanında bölgesel entegrasyonu artıracak projelere önem verdiklerini belirten Fidan, Türkiye, Bulgaristan, Azerbaycan ve Gürcistan arasında planlanan “Yeşil Enerji İletimi ve Ticareti” projesine ilişkin fizibilite çalışmalarına kısa süre içinde başlanmasını beklediklerini söyledi.
Yeni enterkonneksiyon hatlarıyla iki ülke arasındaki elektrik transfer kapasitesinin 700 ila 1100 megavat artırılmasının hedeflendiğini belirten Fidan, ikinci demiryolu geçişi ve Karadeniz Otoyolu Projesi’nin de öncelikli gündem maddeleri arasında bulunduğunu ifade etti.
“Türkiye ve Bulgaristan bağlantısallığın merkezinde”
Küresel tedarik zincirlerinde yaşanan değişimlerin yeni ulaştırma koridorlarını zorunlu hale getirdiğini belirten Fidan, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru giderek daha cazip ve güvenilir bir güzergah olarak öne çıkmaktadır. Türkiye bu koridora stratejik önem atfetmektedir. Kalkınma Yolu Projesi ve diğer bağlantısallık girişimleri de Avrupa ile Asya arasındaki ticaret akışlarını daha hızlı, güvenli ve verimli hale getirmeyi amaçlamaktadır.”
Türkiye’nin küresel lojistik ağlarının merkezinde yer aldığını belirten Fidan, Bulgaristan’ın da Avrupa’ya açılan kapı konumuyla bu süreçte kritik rol üstlendiğini söyledi.
Gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması ve sınır kapılarının kapasitesinin artırılması gerektiğini vurgulayan Fidan, son olarak şu değerlendirmede bulundu:
“Aramızdaki Kapıkule Sınır Kapısı, Avrupa’nın birinci, dünyanın en işlek ikinci sınır kapısıdır. Yılda dört milyondan fazla aracın, on milyondan fazla yolcunun geçtiği bu kapımızın ve diğer mevcut sınır kapılarının genişletilmesi, ayrıca yeni kapılar açılması, ortak gündemimizde yer almaktadır. Amacımız, ticaretin önündeki engelleri azaltırken sınır güvenliğini en üst düzeyde muhafaza etmektir. Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya, Orta Asya ve Afrika’yı birbirine bağlayan stratejik konumu, Bulgaristan’ın Avrupa içindeki merkezi rolüyle birleştiğinde, bölgesel ve küresel ticaret için önemli fırsatlar ortaya çıkmaktadır. Önümüzdeki dönemde bağlantısallık alanındaki iş birliğimizi daha da ileri taşımayı hedefliyoruz.”
