Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi kapsamında hazırlanan ve kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.
Yeni düzenlemelerin öne çıkan 10 başlığı:
1- Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen kişiler için ne değişti?
Türk Ceza Kanununa eklenen düzenlemeye göre, dolandırıcılık suçuna iştirakinin yalnızca banka hesabını, IBAN’ını veya ödeme aracını haksız menfaat sağlamak amacıyla başkasına kullandırmakla sınırlı olduğu tespit edilen kişilere verilecek ceza yarı oranında indirilebilecek.
2- Düzenleme geçmiş dosyaları da kapsıyor mu?
Kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar yeniden değerlendirilecek. İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler ise mağdurun zararını mahkemenin ihtarından itibaren 6 ay içinde tamamen gidermeleri halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
3- Kanuni faiz nasıl hesaplanacak?
Sözleşmeyle faiz oranı belirlenmemişse uygulanacak faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık tarihindeki kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i esas alınarak belirlenecek. Reeskont oranında yıl içinde önemli değişiklik olması halinde ikinci yarıda yeni oran uygulanacak.
4- Hakim ve savcıların eğitim sistemi nasıl değişiyor?
Hakim ve savcı yardımcılarına Anayasa, insan hakları, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi ve karar yazımı gibi alanlarda eğitim verilecek.
Ayrıca yazılı ve sözlü sınav sistemi yeniden düzenlenirken, yalnızca hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde ilgili hakim veya savcıya uyarma cezası verilebilecek.
5- Genetik inceleme sonuçları nasıl saklanacak?
Genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde veriler derhal silinecek. Diğer durumlarda ise kesinleşmeden itibaren 20 yıl sonra imha edilecek.
Belirli şartların oluşması halinde ilgili kişiler verilerinin silinmesini de talep edebilecek.
6- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hangi cezalarda uygulanacak?
Sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması halinde HAGB kararı verilebilecek.
Bunun için sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması ve mağdurun zararının tamamen giderilmesi gerekecek. Denetim süresi ise 5 yıl olacak.
7- HAGB hangi suçlarda uygulanmayacak?
Yeni düzenlemeye göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işlediği ve kötü muamele niteliğindeki suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyecek.
8- Duruşmalar arasındaki süre kısalıyor mu?
Hukuk Muhakemeleri Kanununda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki süre 3 ayı aşamayacak.
Ancak bilirkişi incelemesi veya istinabe işlemleri gibi zorunlu durumlarda hakim gerekçesini açıklayarak daha uzun süre belirleyebilecek.
9- İş gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz ne zaman işleyecek?
Kazancı bilinen döneme ilişkin hesaplanan tazminata haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren, kazancı bilinmeyen döneme ilişkin hesaplanan tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacak.
10- Danıştay’a ilişkin hangi düzenleme yapıldı?
Danıştay’daki daire sayısının 10’a düşürülmesine yönelik sürenin sona ereceği 23 Temmuz 2026 tarihi 23 Temmuz 2030’a uzatıldı.
Ayrıca boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesine ilişkin mevcut uygulamanın askıda kalma süresi de 2030 yılına kadar devam edecek.
