İran Kaza Kırım ekibinin Fransa’dan gelen kara kutu kayıtlarından yaptığı analize göre uçak 38 bin fit yani 12 bin 600 metrede süratsiz kalarak anormal duruma girdi. Dalış sırasında pilotlar uçağı kurtarmak için 51 kez burnu kaldırmaya uğraştı. Kokpitte büyük bir kargaşa yaşandı.
Kokpit.aero'nun haberine göre, Dubai’den İstanbul’a uçan iş
jeti, Başaran Holding’in sahibi Hüseyin Başaran’ın evlenecek kızı
Mina ve arkadaşlarını taşıyordu. İran hava sahasında pilotlar, 36
bin fit yani 12 bin metreden 38 bin fit’e (12 bin 600 metre)
tırmanmak için izin aldı.
İranlı yetkililerin incelemelerine göre, kumanda sol tarafta uçan
Kaptan Pilot Beril Gebeş’teydi. Tırmanma sırasında uçağın hız
göstergesinde ibre yükselmeye başladı. Ancak bu sadece kaptan
pilotun oturduğu sol taraftaki göstergedeydi. Kokpit.aero'nun
ulaştığı bilgilere göre sağ tarafta oturan İkinci Pilot Melike
Kuvvet’in hız göstergesi normal çalışıyordu.
HIZ ARTMAYA BAŞLADI
Normalde tırmanışta süratin sabit olması veya düşmesi gerekiyordu.
Hızla ilgili yükselmeyle birlikte iki pilot ne olduğunu anlamaya
çalıştı. Süratin artmasını önlemek için Beril Gebeş lövyeyi çekmeye
başladı. Kara kutu analizine göre 51 kez uçağın lövyesi çekilerek
tırmanma kumandası verildi.
Ancak uçağın gerçekte sürati düşüyordu. Bir süre sonra Challenger
604 anormal duruma girerek ekseni etrafında dönmeye ve hızla irtifa
kaybetmeye başladı. İkinci pilot, uçağın manuelini çıkararak durumu
çözmeye çalıştı. Kokpitte ciddi bir panik yaşandığı ses kayıtlarına
da yansıdı. Yönetimsel bir kriz yaşandı.
20 BİN FİT’TE PARÇALANMA
Hız limitini aşan uçakta 20 bin fit yani 6 bin 600 metre
yükseklikte yapısal parçalanmalar meydana gelmeye başladı. Uçağın
motor parçaları koptu. Kuyruk bölümü gövdeden ayrıldı. Daha sonra
da uçak dağlık alana düşerek yandı.
PİTOTÜP NEDEN ÇALIŞMADI
Uçakta sürat bilgisi, pitotüp olarak adlandırılan sistemden alınıyor. Dışarıdan gelen hava hızı ölçülerek hız göstergesine yansıtılıyor. Ancak pitotüpün tıkanması, buzlanması veya arızalanması nedeniyle sağlıklı hız ölçümü yapılamıyor. Bu durumda pilotların vereceği yanlış karar, anormal duruma girilmesi ve kazaya neden olabiliyor.
Ancak uçağın rotası üzerinde buzlanma yapan bulutların olmaması akıllara ‘Bir arıza mı yaşandı’ sorusunu getirdi. Uzmanların ortaya attığı bir başka konu da yolcularını bekleyen uçağın pitotüpü kapatılıp emniyet alınmamışsa içine kaçması muhtemel kum taneleri. Tüm bu olasılıklar nihai rapor ile ortaya çıkacak.
AIR FRANCE KAZASINA BENZETİLDİ
İranlı uzmanlar, kazayı 31 Mayıs 2009 tarihinde
Atlantik Okyanusu’na düşen Air France’a ait A330 uçağının kazasına
benzetti. O kazada uçağın kumandası ikinci pilottaydı. Buzlanma ve
sistemin tam çalışmaması nedeniyle ikinci pilotun hız göstergesinde
yükseliş meydana gelmişti. Bunun üzerine pilot uçağın hızını
düşürmek için yükselme kumandası verdi. Ancak uçağın yanlış hız
göstergesi A330’un anormal duruma girmesine neden olmuştu. Kazada
288 kişi hayatını kaybetmişti.
