Küresel güvenlik dengelerinin yeniden şekillendiği, savaşların ve bölgesel krizlerin uluslararası sistemi doğrudan etkilediği bir dönemde Ankara, NATO liderlerini ağırlamaya hazırlanıyor. Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki gerilimler, Ukrayna’ya sürdürülecek destek, savunma sanayisinde üretim kapasitesi ve ittifakın caydırıcılık kabiliyeti, 7-8 Temmuz’da düzenlenecek zirvenin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Toplantıda, 2025 Lahey Zirvesi’nden bu yana kaydedilen ilerlemenin gözden geçirilmesi ve ittifakın temel hedefleri doğrultusunda yeni dönem yol haritasının ele alınması bekleniyor.
Türkiye, 2004’te İstanbul’da düzenlenen NATO Zirvesi’nin ardından 22 yıl sonra ikinci kez ittifakın liderler düzeyindeki en önemli toplantılarından birine ev sahipliği yapacak. Ankara’daki zirve, Avrupa, Orta Doğu ve Kafkasya hattının kesişim noktasında yer alan Türkiye’nin stratejik rolünü bir kez daha NATO’nun ana gündemine taşıyacak. İttifakın doğu kanadında kritik rol üstlenen Türkiye, askeri kapasitesi, diplomatik temas trafiği ve bölgesel krizlerdeki etkisiyle zirvenin öne çıkan ülkelerinden biri olacak.
Ankara’da yapılacak zirve, Türkiye açısından yalnızca diplomatik bir ev sahipliği anlamı taşımayacak. Zirve, aynı zamanda Türkiye’nin NATO içindeki stratejik rolünü, güvenlik politikalarındaki ağırlığını ve savunma sanayisinde uluslararası alanda dikkat çeken yükselişini ittifakın yeni dönem güvenlik mimarisinde daha görünür hale getirecek.
Türkiye’nin savunma sanayisi zirvede öne çıkacak
Ankara Zirvesi’nin Türkiye açısından öne çıkan başlıklarından biri de savunma sanayisi olacak. NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip müttefiki olan Türkiye, son yıllarda insansız hava araçlarından hava savunma sistemlerine, kara ve deniz platformlarından mühimmat teknolojilerine kadar birçok alanda kapasitesini artırdı. Askeri gücünün yanında savunma sanayisinde yakaladığı yükselişle de dikkat çeken Türkiye, ittifakın caydırıcılık kapasitesine katkı sunan önemli aktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Bu yönüyle Ankara Zirvesi, Türkiye’nin savunma sanayisinde ulaştığı seviyeyi NATO’nun yeni dönem güvenlik gündeminde daha güçlü biçimde öne çıkaracak.
“Türkiye NATO açısından son derece önemli bir ülke”
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Türkiye’nin NATO açısından kritik önemde olduğunu belirterek, Türk Silahlı Kuvvetlerinin gücü ve yaklaşık 3 bin şirketten oluşan savunma sanayisi altyapısının ittifakın caydırıcılığına önemli katkı sunduğunu belirtti.
NATO Genel Sekreteri Rutte, Türkiye’nin NATO içindeki konumu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kapasitesi ve savunma sanayisindeki yükselişine vurgu yaparak şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye NATO açısından son derece önemli bir ülke. Bugün de NATO'nun en güçlü ordularından birine sahip. Türk Silahlı Kuvvetleri son derece iyi donanımlı ve iyi eğitimli. Bunun yanı sıra, yaklaşık 3 bin şirketten oluşan devasa bir savunma sanayisi altyapısına sahip olması da önemli bir avantaj. Büyük, orta ve küçük ölçekli bu şirketler inovasyona büyük önem veriyor; en yeni teknolojileri geliştiriyor. Örneğin Ukrayna savaşında sahadan edinilen dersleri savunma sanayisi üretimine yansıtıyor. Bu da Türkiye'nin savunma sanayisini son derece güçlü kılıyor. Nisan ayında ASELSAN’ı ziyaret ettim. Bu şirketi yakından görmek gerçekten çok etkileyiciydi. Ayrıca ASELSAN'ın Türkiye'deki çok sayıda şirketle nasıl iş birliği içinde çalıştığını, Türk savunma sanayisinin Avrupa'nın dört bir yanında ve ABD'li şirketlerle nasıl ortaklıklar geliştirdiğini görmek de son derece etkileyiciydi. Türkiye'nin ABD'de yatırım yapması, ABD'li ve Avrupa'nın diğer ülkelerindeki şirketlerin de Türkiye'ye yatırım yapması güçlü bir iş birliği ortaya koyuyor. Buna ihtiyacımız var çünkü caydırıcılığımızın temelini bu oluşturuyor.”
“NATO Zirvesi'ne Erdoğan'a duyduğum saygıdan gidiyorum”
ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yakın ilişkilerine işaret ederek Türkiye’nin NATO’nun güçlü bir üyesi olduğunu, devasa savunma sanayisi altyapısı ve güçlü ordusuyla askeri açıdan önemli bir kapasiteye sahip bulunduğunu ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yakın ilişkilerine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Erdoğan harika bir lider, çok güçlü bir kişi, ordusu da harika. O, Türkiye'yi seviyor ve harika bir iş çıkarıyor, saygın bir adam, saygın bir lider ve benim dostumdur."
Trump, F-35 savaş uçakları konusundaki değerlendirmesinde Türkiye’nin NATO’nun güçlü bir üyesi olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu:
“Sanırım öyle yapacağım. Türkiye bir NATO üyesi. Bazıları Türkiye'yi öyle görmüyor ama aslında öyle. O, NATO’nun güçlü bir üyesi. Evet, muhtemelen onu (Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı) çok mutlu edecek bir şey yapacağım.”
Türkiye’nin savunma sanayisi ve askeri kapasitesine de dikkati çeken Trump, şu değerlendirmede bulundu:
“Türkiye’nin devasa bir savunma sanayi tabanı var. ABD de dahil NATO ittifakının her yerinde faaliyet gösteren 3 bin şirketi var. O kadar güçlü ki, insanlar Türkiye’nin askeri açıdan ne kadar büyük olduğunu bilmiyorlar. Erdoğan sayesinde (Türkiye'nin) çok güçlü bir ordusu var.”
“Bu önemli zirveyi birlikte başarılı kılmak istiyoruz”
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ankara’da yapılacak NATO Zirvesi’nin transatlantik ilişkiler ve Avrupa güvenliği açısından önemine işaret ederek şu ifadelerde bulundu:
“Bu önemli zirveyi birlikte başarılı kılmak istiyoruz. Bu, tehlikeli dönemde güvenliğimize hizmet eder, transatlantik ilişkilerimizi güçlendirir ve Avrupalılar olarak bizleri bir araya getirir.”
Almanya Başbakanı Merz, NATO Zirvesi’nde Orta Doğu’daki gelişmelerin de ele alınacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“NATO Zirvesi'nde Orta Doğu'nun geleceği de ele alınacak. ABD ile İran arasında kalıcı bir barışın sağlanmasına yardımcı olmaya devam edeceğiz.”
“Ankara Zirvesi, NATO'nun Avrupa ayağını yeniden pekiştirecek”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin ittifakın Avrupa ayağını güçlendireceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Ankara Zirvesi NATO'nun Avrupa ayağını güçlü bir şekilde yeniden pekiştirecek.”
Ankara’daki NATO Zirvesi öncesinde Türkiye ile Fransa arasında savunma sanayisi alanında yeni bir anlaşma sürecinin gündeme geldiği öne sürüldü. Fransız basınına yansıyan iddialara göre Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, SAMP/T hava savunma sistemi için Türkiye’nin ortak üretim ve teknoloji transferi taleplerinin yeniden değerlendirilmesi yönünde talimat verdiği ileri sürüldü.
Çekya’da Ankara Zirvesi öncesi temsil krizi
Çekya’da ise Ankara’daki NATO Zirvesi öncesi temsil krizi yaşandı. Cumhurbaşkanı Petr Pavel ile Başbakan Andrej Babis hükümeti arasında, zirvede ülkeyi kimin temsil edeceği konusunda anlaşmazlık çıktı. Cumhurbaşkanı Pavel, ülkesini yurt dışında temsil etmenin anayasal yetkisi olduğunu savunarak zirveye katılmakta ısrar ederken, hükümet Çekya’yı Başbakan Babis ile dışişleri ve savunma bakanlarının temsil etmesi gerektiğini bildirdi. Krizin Anayasa Mahkemesine taşınmasının ardından hükümet, Cumhurbaşkanı Pavel’in zirveye katılmasına izin verdi ancak heyete Başbakan Babis’in liderlik edeceğini bildirdi.
Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi uluslararası basının gündeminde
Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecek NATO Zirvesi, dünya liderlerinin yanı sıra uluslararası basın kuruluşlarının da yakın takibinde olacak. Zirve öncesinde yayımlanan haber ve analizlerde Ankara’nın İttifak içindeki rolü, Türkiye’nin bölgesel krizlerde üstlendiği stratejik konumu ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın son dönemde artan diplomatik ağırlığı geniş şekilde ele alınıyor.
Ankara Zirvesi, NATO’nun yeni dönem yol haritasını belirleyecek
Ankara Zirvesi, yalnızca iki günlük diplomasi trafiğiyle sınırlı kalmayacak. Geçen yıl Hollanda’nın Lahey kentinde düzenlenen zirvede alınan kararların uygulama aşamasına taşınacağı zirvede, NATO Kuvvet Modeli’nin hayata geçirilmesi, savunma sanayisinde üretim kapasitesinin güçlendirilmesi, Ukrayna’ya desteğin sürdürülmesi, Avrupa’nın ittifak içinde üstleneceği yeni sorumluluklar ve bölgesel krizler masaya yatırılacak.
NATO Zirvesi 22 yıl sonra yeniden Türkiye’de
Türkiye, 2004’te İstanbul’da düzenlenen NATO Zirvesi’nin ardından 22 yıl sonra bu kez Ankara’da ittifak liderlerini ağırlamaya hazırlanıyor. NATO’nun dönüşüm sürecinde önemli dönüm noktalarından biri kabul edilen İstanbul Zirvesi’nde, ittifakın Afganistan’daki rolünün genişletilmesi, Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği verilmesi, operasyonel kabiliyetlerin güçlendirilmesi ve yeni ortaklık girişimlerinin başlatılması gibi kararlar öne çıkmıştı.
İstanbul Zirvesi, Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya’nın NATO’ya tam üye sıfatıyla katıldığı ilk liderler zirvesi olması bakımından da dikkat çekti. Böylece söz konusu ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, NATO Zirvesi’nde ilk kez tam üye olarak temsil edildi.
2004 İstanbul Zirvesi’nde Başbakan olarak sürecin merkezinde yer alan Recep Tayyip Erdoğan, 2026 Ankara Zirvesi’nde ise Cumhurbaşkanı sıfatıyla dünya liderlerini ağırlayacak. Böylece Erdoğan, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı iki NATO Liderler Zirvesi döneminde de ülkenin siyasi liderliğinde bulunan tek isim olacak.
