Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen Vakıf Haftası Kutlama Programı’na katılarak konuşma yaptı. Vakıf geleneğinin tarihsel ve kültürel önemine vurgu yapan Erdoğan, vakıf medeniyetinin mimari, zarafet ve hayır anlayışıyla şekillenen köklü bir değerler bütünü olduğunu ifade etti.
Vakıf Haftası ve gelenek vurgusu
Konuşmasına katılımcıları selamlayarak başlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, vakıf temsilcilerini Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Erdoğan, Vakıf Haftasına ilişkin değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“ ‘Mimari ve Zarafette Vakıf Medeniyeti’ temasıyla hafta boyunca tertiplenecek etkinliklerin ülkemiz, milletimiz ve vakıf medeniyetimizin tüm mensupları için hayırlara vesile olmasını diliyorum. Mimari, zarafet, vakıf ve medeniyet; temadaki bu dört kavrama baktığımızda hepsinin birbirini tamamlayıp beslediğini, büyütüp zenginleştirdiğini görüyoruz. Zira tevarüs ettiğimiz tarih, kültür ve kimlik hazinesi; mimariyi zarafetle buluşturmuş, zarafeti vakıf hizmetleriyle taçlandırmış, vakıf müktesebatını ise dünyada eşi benzeri olmayan bir medeniyet şölenine dönüştürmüştür.”
“Üç kıtada ecdat yadigarı eserler”
Vakıf medeniyetinin somut mirasına dikkat çeken Erdoğan, tarihi eserlerin bu kültürün en güçlü nişaneleri olduğunu ifade ederek şöyle konuştu:
“Bu şölenin en coşkulu ve en estetik unsurları; üç kıtadaki ecdat yadigarı eserlerde net bir şekilde ve göz alıcı surette tecessüm etmiştir. Camilerimiz, medreselerimiz, kütüphanelerimiz, şifahanelerimiz; aynı şekilde çeşmelerimiz, su kemerlerimiz, imarethanelerimiz, hanlarımız, köprülerimiz, kervansaraylarımız ve daha nicesi insanlığa yeni bir pencere açan vakıf medeniyetimizin birer nişanesidir.”
Hayır, ahlak ve vakıf anlayışı
Vakıf kültürünün ahlaki ve manevi boyutuna değinen Erdoğan, bu anlayışın İslam medeniyetinin temel taşlarından biri olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Aynı zamanda bu eserler; yüksek bir üslubun, tekemmül etmiş bir estetiğin; adaletle, erdemle, ahlakla yoğrulmuş seçkin bir tasavvurun; ‘Halka hizmet, Hakk’a hizmettir’ düsturunun en somut tezahürleri olmuştur. Kusursuz bir ilahi tasarımla yaratılmış ‘zübde-i alem’ olan insana hizmeti amaçlayan vakıf kültürümüz, milletimizin en güzel hasletlerinden biridir. Dolayısıyla bir emanet olan bu kültürü korumak, bu eserlerin ihtiva ettiği mana ve değerler evrenini yaşatmak ve tüm bunları gelecek kuşaklara aktarmak hepimiz için kritik önemdedir. Bu sene 102. yaşını kutlayan Vakıflar Genel Müdürlüğümüz, işte bu denli mühim bir vazifeyi hem de çok yüksek bir şuurla başarıyla deruhte ediyor. Genel Müdürlüğümüzün 102. kuruluş yıl dönümünü tebrik ediyor; bu vesileyle ecdadın mirasını evlatla buluşturan, ata yadigarı eserlere gözü gibi bakan Vakıflar Genel Müdürlüğümüzü yürekten kutluyorum.”
202 vakıf eseri toplu açılıyor
Geçtiğimiz yıl 101 eserin açılışını yaptıklarını hatırlatan Erdoğan, bu yıl 202 eserin hizmete sunulacağını belirtti:
"Geçtiğimiz yılki Vakıf Haftası kutlamasında 101 vakıf eserinin açılışını yapmıştık. Bugün de yurt içinde ve yurt dışında son bir sene içerisinde restorasyonu tamamlanan 202 vakıf eserimizin toplu açılışını gerçekleştireceğiz. Birazdan canlı bağlantılarla Kahramanmaraş’taki Ulu Camimizin, Beyazıt Medresesi Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi’nin, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Topkapı Yerleşkesi Mühendislik Fakültesi ile Sanat Tasarım ve Mimarlık Fakültelerinin ve Kuzey Makedonya’nın Manastır şehrindeki Hacı Mahmut Bey Camimizin kurdelelerini hep birlikte keseceğiz. Şimdiden hayırlı uğurlu olsun diyorum.”
Süleymaniye anekdotu ve vakıf ruhu
Konuşmasında vakıf kültürünün derinliğini anlatan bir kıssaya da yer veren Cumhurbaşkanı Erdoğan, Süleymaniye Külliyesi üzerinden anlamlı bir örnek paylaştı:
"Burada çok ilginç bir anekdotu sizlerle ve şu anda ekranları başında bizleri takip eden kardeşlerimizle paylaşmak isterim. Merhum Nurettin Topçu’nun ‘Ruhu İslam’ın ebediyete intikal edecek melodisi’ sözleriyle tarif ettiği Süleymaniye Külliyesi, biliyorsunuz Kanuni Sultan Süleyman Han tarafından vakfedilen bir mabet olmanın yanında fevkalade estetik bir sanat eseridir. Rivayet olunur ki Süleymaniye Camii tamamlandıktan sonra Kanuni Sultan Süleyman Han bir rüya görür. Rüyasında kıyamet kopmuş, ruz-ı mahşerde terazi kurulmuştur. Terazinin bir kefesinde Süleymaniye Külliyesi, diğerinde ise bir bakraç ayran vardır. Bir bakraç ayranın olduğu kefe terazide daha ağır basmaktadır. Hayır ve adalet konusundaki hassasiyetiyle bilinen Sultan Süleyman, gördüğü bu rüyayı devrin Şeyhülislamı Ebussuud Efendi’ye anlatır. Ebussuud Efendi rüyanın detaylarına vakıf olunca kendisinden müsaade ister ve bu rüyanın hikmetini araştırmaya koyulur. Bir süre sonra caminin yapımında vazife almış ustalarla görüşür.”
Vakıf medeniyetinin özünde yer alan ihlas, samimiyet ve küçük görünen bir iyiliğin büyük anlamlar taşıdığına dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu anlayışı tarihi bir kıssa üzerinden anlatarak şu örneği paylaştı:
“Ustalar Ebussuud Efendi’ye şunu anlatırlar: ‘Çok sıcak bir yaz günüydü. Kan ter içinde çalışıyor, camiyi bir an önce inşa etmek istiyorduk. O gün yaşlı bir nine, elinde bir bakraç ayranla çıkageldi. ‘Evlatlarım yorulmuşsunuzdur, şu soğuk ayranı için de biraz ferahlayın’ diyerek bakracındaki ayranı bize ikram etti. Biz ayranı içtik, oldukça rahatladık ve ‘Allah razı olsun’ diyerek o nineye pek çok hayır dualar ettik. O da ‘Allah kolaylık versin’ dedi ve boş bakracı alıp uzaklaştı.’ Bu olayı dinleyen Ebussuud Efendi, tekrar padişahın huzuruna çıkar ve durumu anlatır. Rüyadaki hikmet son derece açıktır: İhlasla, samimiyetle, sadece Allah’ın rızasını kazanmak gayesiyle işçilere ve ustalara dağıtılan bir bakraç ayran, yapılan bu mütevazı hayır; Cenab-ı Hakk’ın katında Süleymaniye Külliyesi’nden daha değerlidir.”
Vakıf kültürünün yaşamın her alanına etkisi
Vakıf sisteminin toplumsal hayatı kuşattığını vurgulayan Erdoğan, Osmanlı’dan bugüne uzanan kapsamlı yapıyı şu sözlerle anlattı:
“Hepimizin bu kıssadan alacağı çok önemli hisseler olduğu kanaatindeyim. Sizler vakıf medeniyetimizin bugünkü temsilcileri olarak çok ulvi bir mesuliyeti ifa ediyorsunuz. Sağlıktan eğitime, sosyal dayanışmadan yardım faaliyetlerine, milletimizin dünyaya örnek olan nev-i şahsına münhasır kıymetlerini yaşatıyorsunuz. Bunun için her birinize şahsım ve milletim adına ayrı ayrı teşekkür ediyor; Rabbim sizlerin bu gayretlerini inşallah hayra ve berekete tebdil eylesin diyorum.”
"Vakıflarımız milletimizin kıvanç kaynağı”
Konuşmasında vakıf kurumlarının önemine değinen Erdoğan, eleştirilere rağmen bu yapının güçlenerek yoluna devam ettiğini belirtti:
“Vakıf kültürümüzün bir diğer özelliği de bireysel ve toplumsal hayatın her alanına, her safhasına şamil olmasıdır. Osmanlı Devleti sınırları içinde vakıflar sayesinde bir adam vakfedilmiş evde doğar, vakfedilmiş bir beşikte büyür. Vakıf ormanlarından geçimini temin eder. Vakıf mallarından yer ve içer. Vakıf kitaplarından okur, vakfedilmiş bir medresede hocalık yapar. Vakıf idaresinden ücretini alır. Öldüğü zaman da vakfedilmiş bir tabuta konur ve vakfedilmiş bir mezarlığa gömülürdü. Geçmişte yapılan işte bu tespit son derece yalın, çarpıcı ve isabetlidir. Divitinde mürekkep kalmayan talebelere mürekkep temin edilmesinden şehit ve sahabe türbelerinin tamir edilmesine; bitkilerin, tohumların ve göç yolundaki leyleklerin korunmasından kimsesiz hastaların tedavisine kadar bizim vakıf geleneğimiz işte böylesine güçlü, bu derece kapsayıcı, kuşatıcı, kucaklayıcı bir yapıya sahiptir.”
Vakıf geleneğinin günümüzde de aynı ruhla sürdürüldüğünü vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, vakıf ve derneklerin toplum yararına yürüttüğü çalışmalara yönelik eleştirilere de değinerek şu ifadeleri kullandı:
“Canlı cansız tüm varlıkları merkezine alan vakıflarımız, çok şükür bugün bu özveriyle ve samimiyetle çalışmalarına devam ediyor. Paradan, ranttan, şahsi çıkarlarından başka siyasi kıblesi olmayanlar her fırsatta vakıf ve derneklerimizi hedef alsalar da; insanlığa hizmete adanmış yürekleri bu kutlu mücadelelerinden vazgeçiremiyorlar. Milli ve manevi değerlerine bağlı bir gençliğin yetişmesinden nerede bir mazlum varsa imdadına koşmaya kadar farklı alanlarda inşallah faaliyet gösteren vakıflarımız, milletimizin kıvanç kaynağı olmayı sürdürüyor. Çalana, çırpana, ‘Öğrenciler için burs topluyoruz’ diyerek yönettiği şehri haraca bağlayanlara ses çıkarmayıp; bu milletin evlatları için samimiyetle koşturanlara engel çıkaranları sadece mahşeri vicdana havale ediyorum.”
Vakıf mirasında asrın felaketi sonrası ihya süreci
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Vakıf Haftası Programı’nda yaptığı konuşmanın devamında, deprem sonrası yürütülen restorasyon çalışmalarına ilişkin önemli bilgiler paylaştı. Vakıflar Genel Müdürlüğünün hem yurt içinde hem de yurt dışında vakıf mirasını ihya etme konusunda yoğun bir çalışma yürüttüğünü belirten Erdoğan, afet sonrası onarım sürecinin büyük ölçüde tamamlandığını ifade etti.
Bu kapsamda Erdoğan, sürece ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Şunu da burada büyük bir memnuniyetle ifade etmek istiyorum: Vakıflar Genel Müdürlüğümüz, gerek yurt içinde gerekse yurt dışında vakıf mirasımıza dört elle sarılıp bu eşsiz hazineyi zenginleştirerek görevini bihakkın yerine getirmektedir. Asrın felaketinde hasar gören 377 vakıf eserinden 276’sının onarım ve restorasyonu tamamlandı. Geri kalan 101 eserin tadilat ve rekonstrüksiyonu -bunlar da inşallah bitti, yıl içerisinde nihayete erecek- böylece 2026 yılında 377 eserin tamamı yeniden ihya edilmiş olacak.”
Tarihi eserlerde titiz restorasyon çalışmaları
Vakıf eserlerinin korunmasına yönelik yürütülen çalışmalara da değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, önemli tarihi yapılar üzerinden örnekler verdi:
“Genel Müdürlüğümüz son dönemde çok önemli çalışmalara imza atıyor. Mimar Sinan’ın ‘ustalık eserim’ dediği Selimiye Camimiz, 2020’de asli hüviyetine kavuşturduğumuz Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifimiz, barok tarzdaki üslubuyla öne çıkan Nuruosmaniye Külliyemiz, yaklaşık 700 yıllık bir tarihe sahip olan Sungur Bey Camimiz ve daha nice önemli eserde oldukça titiz bakım ve onarım faaliyetleri yürütüldü. 'Evlad-ı Fatihan’diyerek başta gönül coğrafyamızda adeta bir restorasyon seferberliği başlatılarak 2012’den bugüne tam 40 eser ihya edildi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kuzey Makedonya, Kosova ve Bosna Hersek’te ise 11 eserin onarımı devam ediyor.”
Vakıf Genel Müdürlüğüne teşekkür ve kapanış
Yürütülen çalışmaların önemine dikkat çeken Erdoğan, Vakıflar Genel Müdürlüğüne teşekkür ederek sözlerini şöyle tamamladı:
“Göğsümüzü kabartan, milletimizin yüz akı olan bu çalışmalardan ötürü Vakıflar Genel Müdürlüğümüze sizlerin huzurunda bir kez daha canı gönülden teşekkür ediyorum. Rabbim bu başarılarınızı inşallah daim eylesin diyorum. Bu düşüncelerle son bir yılda restorasyonu tamamlanan 202 eserimizin tekrar hayırlara vesile olmasını diliyorum. Buradaki vakıf eserlerimizden özellikle siz kıymetli kardeşlerime teşekkür ediyor; ülkemizin, milletimizin, vakıf camiamız ve hayırseverlerimizin 2024 Vakıf Haftası’nı yürekten tebrik ediyorum.”
