Türkiye’de akrep sokmalarına bağlı zehirlenmelerin tedavisinde kullanılan panzehir, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığında yürütülen titiz biyolojik üretim süreciyle hazırlanıyor.
Laboratuvarda yürütülen çalışmalar kapsamında yılda yaklaşık 10 bin doz antivenom (panzehir) üretilerek ülke genelindeki sağlık kuruluşlarına dağıtılıyor.
Akrep zehri saflaştırılarak üretime hazırlanıyor
Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, panzehir üretiminde Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akreplerin kullanıldığını belirtti.
Laboratuvara getirilen akreplerin kontrollü koşullarda beslendiğini ifade eden Kanat, belirli aralıklarla akreplerden zehir sağımı yapıldığını söyledi.
Doğrudan elde edilen zehrin kullanılmadığını vurgulayan Kanat, “Akrepten alınan zehrin içinde farklı doku kalıntıları da bulunuyor. Bunların ayrıştırılması gerekiyor. Aksi halde venom kısa sürede bozulabiliyor. Bu nedenle uzun ve titiz bir saflaştırma sürecinden geçiyoruz.” dedi.
Panzehir üretiminde 10 at görev alıyor
Saflaştırılan venomun protein ve enzim analizlerinden geçirilerek kalite kontrol testlerinin yapıldığını anlatan Kanat, panzehir üretiminde 10 attan yararlanıldığını söyledi.
Atlara düşük dozlarda venom enjekte edildiğini belirten Kanat, bağışıklık sisteminin oluşturduğu antikor seviyesinin düzenli olarak takip edildiğini ifade etti.
Yeterli antikor seviyesine ulaşıldığında atlardan plazma alındığını aktaran Kanat, plazmanın saflaştırılmasıyla yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorların elde edildiğini kaydetti.
Kanat, tüm kalite kontrollerinin tamamlanmasının ardından panzehirlerin sağlık müdürlüklerine gönderildiğini ve Türkiye’nin tamamında kullanıma hazır halde bulunduğunu belirtti.
Kuzey Afrika ve Orta Doğu’da da etkili
Üretimde kullanılan “Androctonus crassicauda” türü akrebin zehrinin zengin protein yapısına sahip olduğunu dile getiren Kanat, bu nedenle geliştirilen panzehirin yalnızca Türkiye’deki değil, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki birçok akrep türüne karşı da etkili olduğunu söyledi.
Yılda 10 bin doz üretiliyor
Yaz aylarında özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Adana çevresinde akrep sokması vakalarının arttığını ifade eden Kanat, kırsal bölgelerde çadırda veya açık alanda uyuyanların daha fazla risk altında bulunduğunu belirtti.
Kanat, “Panzehrimiz çok etkili ve bütün merkezlerde bulunduğu için herhangi bir ölüm vakası şu ana kadar görülmüyor. Son yıllarda da ciddi bir ölüm vakası görülmedi.” dedi.
Bir antivenomun üretiminin yaklaşık bir yıl sürdüğünü aktaran Kanat, Türkiye’nin yıllık yaklaşık 10 bin dozluk ihtiyacının rahatlıkla karşılandığını, ihtiyaç halinde üretim kapasitesinin artırılabileceğini ifade etti.
Vatandaşlara akrep uyarısı
Kanat, yaz aylarında açık alanda kalan vatandaşların kıyafetlerini ve ayakkabılarını giymeden önce mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini belirterek, kıyafetlerin akreplerin giremeyeceği yerlerde muhafaza edilmesini tavsiye etti.
