Türkiye siyasetinde hukuk literatürüne ait bir kavram, parti yönetimi ve kurultay iradesi tartışmalarının merkezine yerleşti. Normalde sözleşmeler ve hukuki işlemler üzerinden değerlendirilen “mutlak butlan”, CHP’nin kurultay sürecine ilişkin tartışmalarla birlikte yalnızca hukukçuların değil, siyaset kurumunun da gündem başlıklarından biri haline geldi.
Mutlak butlan nedir
Hukuki karşılığı “kesin hükümsüzlük” olan mutlak butlan, bir işlemin baştan itibaren geçersiz sayılması anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle işlem yapılmış görünse de hukuk düzeni, bu işlemin geçerli sonuç doğurmasını kabul etmiyor. Bu nedenle mutlak butlan, basit bir usul eksikliğinden değil, işlemin temel geçerlilik şartlarını taşımamasından kaynaklanan ağır bir hükümsüzlük hali olarak değerlendiriliyor.
CHP kurultayıyla siyasetin gündemine taşındı
CHP’de Özgür Özel’in genel başkan seçildiği 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultay’a ilişkin dava, “mutlak butlan” kavramını siyasi tartışmanın merkezine taşıdı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, kurultayın kesin hükümsüzlük nedeniyle geçersiz sayılmasına hükmederek, Özgür Özel ile parti yönetiminin tedbiren görevden uzaklaştırılmasına karar verdi. Mahkeme, kurultay öncesinde görevde bulunan Kemal Kılıçdaroğlu ile önceki yönetimin karar kesinleşinceye kadar tedbiren göreve dönmesi yönünde hüküm kurdu.
Kararla birlikte mutlak butlan, yalnızca hukuki bir geçersizlik tartışması olmaktan çıkarak, parti yönetiminin meşruiyeti ve kurultay delegelerinin iradesi bakımından doğrudan siyasi sonuç doğuran bir başlığa dönüştü.
CHP’de kurultaydan mutlak butlan kararına uzanan süreç
CHP’de mutlak butlan süreci, Özgür Özel’in genel başkan seçildiği 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultay’da bazı delegelere para, elektronik cihaz ve belediyelerde iş imkanı gibi menfaatler sağlanarak oy kullandırıldığı iddialarıyla başladı. Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan ilk şikayetin yetkisizlik kararıyla Ankara’ya gönderilmesinin ardından, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı “oylamaya hile karıştırılması” suçundan soruşturma başlattı. Eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş ile bazı delegelerin kurultayın iptali için açtığı davalar Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesinde birleştirildi. İlk derece mahkemesi, asıl dava yönünden davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmetti. İstinaf incelemesinde ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, ilk derece kararını kaldırarak 38. Olağan Seçimli Kurultay’ın “mutlak butlan”, yani kesin hükümsüzlük nedeniyle yapıldığı tarihten itibaren iptaline karar verdi.
