Suriye'deki çatışmaların durdurulması amacıyla Türkiye ve
Rusya'nın Kazakistan’da öncülük ettiği toplantı, krize çözüm
arayışlarını yeni bir aşamaya taşıdı.
Türkiye, Rusya, İran, ABD, Beşşar Esed rejimi ve Suriye askeri
muhalefetinin katıldığı başkent Astana’daki toplantı, uluslararası
kamuoyunun dikkatlerini toplayan gelişmelere sahne oldu.
Bunların ilki, dün başlayan toplantının ilk bölümünde muhaliflerin,
rejim ve İran heyetiyle aynı masa etrafında bir araya gelmesiydi.
Diğer ülke heyetlerinin de bulunduğu ilk oturumun ardından
görüşmeler aracı ülkelerce sürdürüldü.
Türkiye ve Rusya'nın öncülüğünde 30 Aralık'ta yürürlüğe giren
ateşkeste, ihlallerin önlenmesi Astana'daki görüşmelerin ana gündem
maddesiydi.
İç savaşta tüm çözüm arayışlarına engel teşkil eden bu konuda,
Türkiye'nin bir süredir altyapısını Rusya ile hazırladığı ateşkesi
izleme mekanizmasının hayata geçirilmesi kararlaştırıldı.
İran'ın da dahil edidiği ortak mekanizma, ihlallerin izlenmesinin
yanı sıra ateşkesin "uygulanmasının sağlanması"nda da rol
oynayacak. Üç ülke, mekanizmanın ayrıntılarını teknik heyetlerle
kurgulayacak.
SURİYE ASKERİ MUHALEFETİNİN ULUSLARARASI ZEMİNDE ÖN
PLANA ÇIKTI
Astana'daki ilklerden biri de Suriye askeri muhalefetinin
uluslararası zeminde ön plana çıkması oldu.
6 yıllık iç savaş sırasında tertiplenen uluslararası toplantılarda
siyasi muhalefet temsilcileri aktif olmuştu. Bu durum, dolaylı
siyasi müzakerelerin askeri gruplar üzerinde etkili olmayacağı
eleştirilerine neden olmuştu.
Astana toplantısında bu eleştirilerin önüne geçecek şekilde askeri
grupların da rolü oldukça güçlendi. Toplantının bitiminde Türkiye,
Rusya ve İran’ın ortak açıklamasıyla askeri muhalefetin Cenevre'de
8 Şubat’ta yeniden başlayan Suriye görüşmelerine katılımının
desteklendiği duyuruldu.
Rusya ve İran tarafından "terörist" olarak nitelenen gruplar,
uluslararası bir zeminde kabul gördü. Türk yetkililer bu sonucun
alınması için, Ankara'da askeri muhalefet ile Rus heyetlerini
birçok kez bir araya getirerek taraflar arasında diyalog zemini
oluşturmuştu.
Ortak açıklamada dikkati çeken bir husus da Astana zeminin
sürdürülebileceği mesajıydı. Türkiye ve Rusya, toplantıya İran
dışında yalnızca ABD'yi davet ederek, şu ana kadar Avrupa
başkentlerinde yapılan görüşmelerden farklı olarak bazı sonuçlar
almayı amaçlamıştı.
Ortak açıklamada kullanılan "BM’nin kolaylaştırıcılığındaki siyasi
sürecin belirli hususlarına ilişkin olarak Astana platformunda
aktif işbirliği yapmayı kararlaştırdıkları" ifadesiyle üç ülkenin
Astana'da yeni görüşmelere açık kapı bıraktığı mesajı verildi.
Muhaliflerin ve Türkiye'nin, rejim güçlerince sık sık ihlal edilen
ateşkes dışındaki beklentileriyle ilgili olarak da kuşatma
altındaki bölgelerde yaşanan insani krize de gönderme yapıldı.
Ortak açıklamada "İnsani erişiminin hızlı ve sorunsuz şekilde
önünün açılmasını ve Suriye’de sivillerin korunması ve serbest
dolaşımını sağlamaya çalışacaklar" ifadesiyle soruna çözüm
getirilmesi vaat edildi.
Öte yandan, 3 ülkenin ortak açıklamasında "IŞİD/DEAŞ ve El
Nusra'yla ortak mücadele etmek ve askeri muhalif grupları bunlardan
ayırmak konusunda kararlılıklarını yineledikleri" vurgusu,
tarafların yoğun çaba sarfetmesini gerektirecek başlıklardan.
ASTANA'DA ALINAN KARARLAR SAHADA
UYGULANMALI
Ortak açıklamaya yaklaşımları merak edilen muhalifler ise ateşkese
herkesin uymasını isteyerek, "bekle-gör" politikası uygulayacakları
mesajını verdi. Askeri Muhalefet Heyeti Başkanı Muhammed Alluş,
ateşkesin kalıcı hale gelmesi için İran'ın rolüne dikkati çekerek,
"Yabancı terörist grupların ülkeden çıkarılması gerekiyor."
dedi.
Ortak açıklama konusunda rejimin ilk tepkisini ileten Astana
görüşmelerindeki rejimin BM Daimi Temsilcisi Beşşar Caferi de
Türkiye, Rusya ve İran'ın aldığı kararlara destek verdiğini
açıkladı.
Diğer taraftan, AA muhabirine değerlendirmede bulunan Türk
yetkililer de Astana'da alınan kararların sahada uygulamaya
geçirilmesinin önemini vurguladı. Yetkililer, özellikle ateşkesi
izleme ve uygulanmasını sağlama mekanizmasının işlerlik
kazanmasının, iç savaştaki gelişmelerin seyrini değiştirebileceğine
dikkati çekiyor.
