Anayasa değişikliği teklifinin ikinci maratonu, 9 Ocak Pazartesi
günü başlıyor. TBMM Genel Kurulunda, pazartesi günü, Anayasa
Komisyonunda kabul edilen Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifinin tümü üzerinde
görüşmeler yapılacak.
Anayasa Komisyonundaki müzakereleri 10 gün süren 18 maddelik
teklif, ikinci maratonda Genel Kurulda ele alınacak. Teklifin Genel
Kuruldaki görüşmelerinin 13-15 gün sürmesi bekleniyor.
"Cumhurbaşkanlığı sistemine" ilişkin anayasa değişikliği teklifi,
Genel Kurulda iki tur halinde görüşülecek.
Teklif, Genel Kurulda, diğer kanun tasarı ve tekliflerinin
görüşülmesindeki usule tabi olarak ele alınacak, ancak bu teklif ve
tasarılardan farklı olarak iki turda görüşülecek. TBMM İçtüzüğüne
göre ikinci tura, birinci görüşmenin bitiminden 48 saat geçmeden
başlanamayacak.
Birinci turda, teklifin tümü ve maddeleri üzerinde dört siyasi
parti ile hükümet adına konuşmalar yapılacak, varsa değişiklik
önergeleri ele alınacak.
İkinci turda ise teklifin tümü ve maddeleri üzerinde konuşmalar
yapılmayacak, sadece maddeler üzerinde verilmiş değişiklik
önergeleri görüşülecek. Birinci turda üzerinde değişiklik önergesi
bulunmayan bir madde hakkında ikinci turda önerge
verilemeyecek.
Teklifin kabul edilmesi için Meclis üye tamsayısının beşte üç
çoğunluğunun, yani en az 330 milletvekilinin kabul oyu vermesi
şartı aranacak. Bu oylamalar gizli yapılacak. Teklifin
görüşmelerinin ikinci turunda, 330'un altında oy alan madde
düşecek. Tümünün oylamasında da kabul oylarının 330'un altında
kalması halinde teklifin tümü düşmüş olacak.
REDDEDİLİRSE BİR YIL İÇİNDE BİR DAHA
VERİLEMİYOR
TBMM tarafından reddedilen kanun tasarı veya teklifleri, ret
tarihinden itibaren bir tam yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi
içinde yeniden verilemiyor.
Cumhurbaşkanı, anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, bir daha
görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebiliyor. Cumhurbaşkanın bu
kanunları 15 gün içerisinde incelemesi gerekiyor.
Meclis, geri gönderilen kanunu, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu
(367) ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu kanunu halk oyuna
sunabiliyor.
REFERANDUM 60 GÜN SONRA YAPILIYOR
Anayasa değişikliğine ilişkin kanunun referandumu,
Cumhurbaşkanının onaylamasının üzerinden 60 gün geçtikten sonra
yapılabiliyor. Bu durumda, referandumun önümüzdeki nisan ayı
içerisinde yapılması bekleniyor.
Meclis tarafından üye tamsayısının beşte üçü (330) ile veya üçte
ikisinden az oyla (367) kabul edilen anayasa değişikliği hakkındaki
kanun ise Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği takdirde
halkoyuna sunulmak üzere Resmi Gazete'de yayımlanıyor.
Doğrudan veya Cumhurbaşkanının iadesi üzerine, Meclis üye
tamsayısının üçte iki çoğunluğu (367) ile kabul edilen anayasa
değişikliğine ilişkin kanun veya gerekli görülen maddeleri,
Cumhurbaşkanınca halk oyuna sunulabiliyor. Halk oylamasına
sunulmayan anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya ilgili maddeler
Resmi Gazete'de yayımlanıyor.
GEÇERLİ OYLARIN YARISINDAN FAZLASI GEREKİYOR
Halk oyuna sunulan anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların
yürürlüğe girmesi için halk oylamasında kullanılan geçerli oyların
yarısından çoğunun kabul olması gerekiyor.
TBMM, anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların kabulü sırasında,
bu kanunun halk oylamasına sunulması halinde, anayasanın
değiştirilen hükümlerinden hangilerinin birlikte, hangilerinin ayrı
ayrı oylanacağını da karara bağlıyor.
Halk oylamasına iştirakin temini için kanunla, para cezası dahil
gerekli her türlü tedbir alınıyor.
