"Arkeopark ve Açıkhava Müzesi"ne sahip Bursa'nın merkez Nilüfer
ilçesindeki Aktopraklık Höyüğü'nde bulunan, çakmak taşının
yontulmasıyla elde edilmiş sivri uçlu taşın, 7 bin 500 yıl
öncesinde matkap olarak adlandırılabilecek bir alete takılarak
kullanıldığı sanılıyor.
İstanbul Üniversitesi (İÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü
Öğretim Üyesi ve Kazı Grubu Başkanı Doç. Dr. Necmi Karul, AA
muhabirine yaptığı açıklamada, Bursa'nın merkez Nilüfer ilçesinde
ve 8 bin 500 yıllık tarihe ışık tutan Aktopraklık Höyüğü
bölgesindeki kazıların 2004 yılında kurtarma kazısı olarak
başladığını hatırlattı.
Karul, 13 yıldır devam eden kazılarda gün yüzüne çıkarılan
buluntuların Aktopraklık Höyüğünde Büyükşehir Belediyesi tarafından
oluşturulan Aktopraklık Höyük Arkeopark ve Açık Hava Müzesi'ndeki
kapalı mekanlarda sergilendiğini ve burayı ziyarete gelenlerin
izlenimine sunulduğunu belirtti.
Geçen yıl yapılan kazılarda çakmak taşlarının yontulmasıyla elde
edilmiş bir ucu sivri uçlar bulduklarını aktaran Karul, tarih
öncesi dönemlerde çakmak taşının Anadolu'nun her yerinde yoğun
olarak kullanıldığını vurguladı.
Çakmak taşlarının yatağından (bulunduğu yerden) belirli
büyüklüklere getirilerek taşındığını anlatan Karul, daha sonra bu
taşların farklı boyutlarda mermi biçimli çekirdek formuna
dönüştürüldüğünü belirtti.
"BİR ALETE TAKILARAK KULLANILDIĞINI
DÜŞÜNÜYORUZ"
Karul, çakmak taşından, baskı yöntemiyle aletlerde kullanılmak
üzere daha küçük parçalar elde edildiğini dile getirerek, şöyle
devam etti:
"Çakmak taşının yontulmasıyla elde edilmiş sivri uçlu taşın, matkap
olarak adlandırdığımız bir alete takılarak kullanıldığını
düşünüyoruz. Ucu sivri olan taşın ahşap sapa ve bir mekanizmaya
bağlı olduğunu düşünüyoruz. Bunu etnografik örnekler de
destekliyor. Arkeolojik kazılarda çoğu kez organik malzemeleri
bulma şansımız yok ama etnografik örnekler bu tür aletlerin nasıl
üretildiği konusunda bize fikir veriyor. Uç, onu sapa sabitlemek
için organik ip ve ahşap mekanizmayla döndürüldüğünde çok
rahatlıkla matkap gibi kullanıldığını söyleyebiliriz."
"7 BİN, 7 BİN 500 YIL ÖNCESİ"
Karul, çakmak taşından yontularak elde edilmiş taşların tek
başına kullanma ihtimalinin bulunmadığına işaret ederek, "Bu
parçaların işlevine göre bir sapa takılması gerekiyor. Çakmak
taşından yapılmış bulduğumuz bir ucun da matkap olarak
kullanıldığını düşünüyoruz. Aktopraklık'tan yola çıkarsak
günümüzden 7 bin-7 bin 500 yıl öncesinde de buna benzer aletlerin
olduğunu söyleyebiliriz. Matkap olarak adlandırdığımız aletin ahşap
ve ip kısmı günümüze ulaşmıyor. Ucundaki taş kısmı ulaşıyor."
değerlendirmesinde bulundu.
Bu matkap ucunun nasıl kullanıldığını etnografik örneklerle test
ettiklerini belirten Karul, "Sert bir taş olduğu için ahşap, başka
bir taşı gibi her şeyi delme şansları var. Aktopraklık'ta
bulunduğumuz bazı boncuklar gibi süs eşyalarının yapımında bu tür
matkapların kullanıldığını söyleyebiliriz." dedi.
