Kamu-özel iş birliği yatırımları 'kanatlandı'

Kalkınma Bakanlığı verilerinden derlenen bilgilere göre, 1986-2001 döneminde kamu-özel ortaklığıyla 67 yatırıma imza atılırken, bunların toplam bedeli 11,4 milyar dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu ortaklık kapsamında 2002 yılında herhangi bir yatırım hamlesinin yapılmadığı Türkiye'de, 2003 yılından itibaren önemli bir artış görüldü. Buna göre, 2003-2017 döneminde 150 yatırım gerçekleştirilirken, bunların toplam bedeli 46,4 milyar dolar oldu. Böylece son 32 yıldaki toplam yatırım tutarı 57,8 milyar dolara ulaştı.

ULAŞTIRMA YATIRIMLARI İLK SIRADA

Sektörler açısından değerlendirildiğinde 1986 yılından bu yana en fazla yatırım yapılan alan ulaştırma oldu. Söz konusu dönemde 40 karayolu yatırımına 17 milyar dolar, 18 havaalanı yapımına da 17,6 milyar dolar harcandı.

Ulaştırma yatırımlarını 21 adet ve 11,5 milyar dolar ile sağlık tesisi, 81 adet ve 9,1 milyar dolarla enerji sektörü yatırımları izlerken, 2 endüstriyel tesis yatırımı için 1,4 milyar dolar, 17 yat limanı ve turizm tesisi yatırımı için 1 milyar dolar ödendi.

Son 32 yılda en fazla yatırım yapılan yıl ise 2013 olarak kayıtlara geçti. 2013'te 23,3 milyar dolarlık harcama ve 36 yatırımla tarihi rekor kırıldı.

EN ÇOK TERCİH EDİLEN MODEL YİD

Kamu-özel ortaklığıyla gerçekleştirilen projelerde en çok tercih edilen yatırım modeli yap-işlet-devret (YİD) oldu. Toplam 217 yatırımın 103'ü YİD modeliyle uygulamaya konulurken, bu kapsamdaki yatırımların toplam tutarı yaklaşık 42 milyar dolar olarak hesaplandı.

Bu dönemde yap-kirala-devret modeliyle 11,5 milyar dolarlık 21, işletme hakkı devri modeliyle 10 milyar dolarlık 88, yap-işlet modeliyle 416,8 milyon dolarlık 5 projeye imza atıldı.

Kamu-özel ortaklığıyla 1986 yılından bu yana gerçekleştirilen yatırımların tutar, model ve sektörlere göre dağılımı şöyle:

Yatırım Tutarlarının Yıllara Göre Dağılımı

YIL    Toplam (milyon dolar)
2017    3.245
2016    3.342
2015    710
2014    2.787
2013    23.252
2012    2.530
2011    1.862
2010    7.143
2009    141
2008    755
2007    233
2006    27
2005    515
2004    579
2003    63
2001    1.434
2000    41
1999    2.031
1998    2.835
1997    723
1996    889
1995    1.382
1994    16
1993    2.032
1992    17
1987    19
1986    4

Proje Sayılarının Modellere Göre Dağılımı

Model    Sayı
Yap-İşlet-Devret    103
İşletme Hakkı Devri    88
Yap-Kirala-Devret    21
Yap-İşlet    5

Proje Sayılarının Sektörlere Göre Dağılımı

Sektör    Sayı
Karayolu    40
Havaalanı    18
Yat Limanı ve Turizm Tesisi    17
Demiryolu    1
Kültür ve Turizm Tesisi    1
Gümrük Tesisi    14
Endüstriyel Tesis    2
Sağlık Tesisi    21
Enerji    81
Liman    22