Suriye iç savaşının çatışan tarafları Kazakistan’ın başkenti
Astana’da Türkiye ve Rusya’nın öncülüğünde ilk kez doğrudan
görüşmeler için bir araya gelecek. Taraflar hazırlıklarını
tamamladı.
Suriye konulu Astana toplantısına katılacak Suriyeli muhalefet
heyeti ile Türk yetkililerden alınan bilgiye göre, 23 Ocak
Pazartesi günü başlayacak toplantı için hazırlıklar tamamlandı.
Ankara’da son iki haftadır Türk yetkililerle yoğun temaslarda
bulunan silahlı muhalefetin temsilcileri, bugün hazırlıklarını
tamamlayarak müzakere pozisyonlarını belirledi.
Muhaliflerin, Astana toplantısına, 13’ü müzakere heyeti üyesi ve
geri kalanı teknik ve siyasi danışmanlar olmak üzere 50 civarında
temsilciyle katılması bekleniyor.
Müzakere heyeti üyeleri, yalnızca silahlı muhalif grupların
temsilcilerinden oluşuyor. Heyetin başkanlığını, aynı zamanda
sahanın en büyük gruplardan İslam Ordusu’nun temsilcisi Muhammed
Alluş yapıyor.
Astana öncesi ilk değerlendirmesini dün AA’ya yapan Alluş, "En
büyük hedefimiz akan kanın bir an önce durmasıdır" demişti.
Muhalifler, Kazakistan’a yarın hareket edecek.
Rejimin dışişleri danışmanları, istihbarat ve ordu yetkililerinden
oluşan heyetine ise Şam yönetiminin Birleşmiş Milletler Temsilcisi
Beşar el-Caferi başkanlık edecek.
4 ÜLKEYLE SINIRLI TUTULDU
Doğu Halep’teki ateşkes ile kuşatmadaki yerel nüfusun tahliyesinden
bu yana yakın işbirliğini sürdüren Türkiye ve Rusya, Astana
görüşmelerinin verimli geçmesi için katılımcı ülke sayısını sınırlı
tuttu.
Görüşmelerde, Türkiye ve Rusya dışında yalnızca İran ve ABD
heyetleri bulunacak.
ABD Başkanlığını bugün devralacak Donald Trump’ın İran’ı hedef alan
açıklamalarından rahatsız olan Tahran yönetimi, Washington’ın
katılımını engellemeye çalışmıştı. Ancak Türkiye ve Rusya, ABD’nin
dışlanmasını uygun bulmadı.
Toplantıda Türk heyetine Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı
Sedat Önal başkanlık edecek. Heyette MİT ve Genelkurmay yetkilileri
de yer alacak.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, toplantıya Suriye özel
temsilcisi Alexander Lavrentiev’i gönderecek. Heyette Rusya
Dışişleri’nin Ortadoğu ve Afrika’dan sorumlu Bakan Yardımcısı
Mikhail Bogdanov da bulunacak.
Ayrıca, toplantıya davet edilen Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri’nin Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura’nın da
teknik heyetiyle Astana’ya gelmesi bekleniyor.
TOPLANTI GÜNDEMİ
Görüşmelerin bir numaralı gündem maddesi, 30 Aralık’ta ilan edilen
ateşkesin güçlendirilmesi.
Ankara’nın muhalifler Moskova’nın da rejim güçleri adına
garantörlük yaptığı ateşkeste, rejim yanlısı yabancı terörist
gruplar yüzlerce kez ihlalde bulunarak süreci sabote etmeye
çalışıyor.
Beşşar Esed ordusunun da yaptığı ateşkes ihlalleri karşısında
muhalifler meşru müdafaa çerçevesinde zaman zaman karşılıklar
veriyor.
Rejim ve bilhassa İran destekli Hizbullah, Halep ilinin güney ve
batı kırsalını, Lazkiye ili kırsalını, İdlib ili merkezi ve
kırsalını, Şam'ın Doğu Guta bölgesindeki ilçe ve beldeleri, Madaya
ve Zebadani ilçelerini, Hama ve Humus illerinin kuzeyinde
muhaliflerin kontrolündeki yerleşimleri, ülkenin güneyindeki Deraa
ilini havadan ve karadan vurdu.
Türk yetkililer yaptıkları açıklamada, rejim güçlerinin ve bilhassa
İran destekli grupların ateşkesi sıklıkla ihlal ederek,
muhaliflerin provoke etmeyi ve yeniden çatışma ortamına çekmeyi
amaçladıklarına işaret etti. Yetkililer Türkiye’nin çabaları ve
muhaliflerin sağduyusuyla bu provokasyonun şimdilik engellendiğini
vurguladı.
Astana’da ateşkesin güçlendirilmesine ilişkin tedbir mekanizmaları
kurulması ve benzeri kararların alınması durumunda taraflar
arasındaki güven artırıcı önlemlere geçilecek.
Bu çerçevede rejimin keyfi olarak tutukladığı vatandaşların ve
muhaliflerin serbest bırakılması, esir takası ve kuşatma altındaki
bölgelere insani erişim konuları masaya yatırılacak.
TÜRKİYE SAVAŞIN DURMASI İÇİN ÇALIŞIYOR
Suriye iç savaşında pasif bir tutum sergileyerek rejim güçleri ile
destekçilerini durdurma noktasında tamamen etkisiz kalan Batı
ülkeleri, Astana toplantısına perde arkasında muhalefet ediyor.
Batı başkentlerinden Kazakistan’daki buluşma için destek açıklaması
gelse de müzakere sürecinin Astana’dan hemen sonra tümüyle
Cenevre’ye taşınması gerektiği mesajı veriliyor.
Rejim ve destekçilerini bugünü kadar barışa zorlamakta tamamen
yetersiz kalan Batı ülkeleri, inisiyatifin kendi ellerinde olmasını
istiyor.
Diğer taraftan Başkan Barack Obama yönetiminin Suriye sahasında
görevli uzantıları, çok sayıda muhalif gruba Astana’ya gitmemeleri
yönünde baskı yaptı.
Muhaliflerin büyük bölümü bu baskılara direnirken iki grup katılım
için imza attığı halde geri çekildi.
Obama yönetimi, bazı muhalif gruplara gelişmiş silahlar vermeyi
vaat ederek kendilerinden yeni operasyon planı istedi.
Muhaliflere destek veren bazı Körfez ülkeleri de Astana süreci
konusunda Türkiye’nin beklediği yapıcı tutumu göstermedi.
