Son yıllarda yaşanan iklim değişikleri sadece doğal çevreyi bozmakla kalmıyor, aynı zamanda bireyler üzerinde psikolojik ve fizyolojik etkiler de ortaya çıkarıyor. Bilim insanları tarafından yapılan araştırmalar da iklim değişikliğinin neden olduğu felaketlerin insanların fiziksel ve psikolojik sağlığı üzerinde ciddi etkilere sahip olduğunu gösteriyor. Peki, İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri neler?
İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri neler?
Sıcak hava hastalıkları artırıyor
Son 4-5 yıldır iklim değişikliğinin en ciddi tehlikelerinden birini aşırı sıcaklar oluşturuyor. Sıcak havanın oranı, her geçen yıl daha çok artıyor. Bu durum da sıcak havadan kaynaklı ölümlerin artmasına neden olmaya başladı. Örneğin, Amerika’da 22 yıllık bir data ile yapılan çalışmada 4780 kişinin aşırı sıcaklıkla ortaya çıkan rahatsızlıklar nedeniyle, 1203 kişinin ise hipotermiye bağlı olarak yaşamını yitirdiği kaydedildi. Artan sıcaklıklar, ayrıca hava kirliliği ve bulaşıcı hastalıkların yayılmasını da artırdığı için insan sağlığı her anlamda olumsuz etkileniyor.
Alerjik hastalıklar ve solunumu etkileyen rahatsızlıklar
İklim değişikliğinin, fizyolojik etkileri de oldukça ağır. Gün içindeki sıcaklık dalgalanmaları veya beklenmedik fırtınalar gibi ani hava değişimleri sağlık riskleri oluşturuyor. Ani hava ve iklim değişimleri, vücudun ısı düzenleme sistemini zorlayarak kardiyovasküler sağlığı etkileyebiliyor ve solunum koşullarını zorlaştırabiliyor.
İklim değişiminden kaynaklı olarak değişen bitki örtüsü modelleri nedeniyle alerjenlerin yaygınlaşması, alerjisi veya astımı olan bireyleri etkileyerek solunum sağlığını daha da tehlikeye atabiliyor.
Başta astım olmak üzere bronşit,KOAH gibi solunum yolu hastalıklarını, kalp rahatsızlıklarını, kansere ve inme gibi ciddi sağlık sorunlarını da beraberinde getirebiliyor. Ayrıca grip, sinüzit, kronik bronşit hatta pnömoni gibi hastalıklar da görülüyor.
Vektör kaynaklı hastalıklar
Sivrisinek, kene ve pire gibi eklembacaklılar; virüs, bakteri ve protozoa gibi bulaşıcı patojenleri hayvanlardan insanlara taşıyabilmektedir. Yükselen sıcaklık ve nemin, sivrisineklerin ve diğer vektörlerin popülasyonlarını artırarak, patojenlerin daha hızlı çoğalmasına neden olacağı kesin.
İklim değişikliğine bağlı oluşan sıcak havalar; kene, sivri sinek, pire eklembacaklı canlıların çoğalmasını kolaylaştırıyor. Son yıllarda tüm dünyada kene ile bulaşan hastalıkların görülme sıklığının arttığı görülüyor. Kenelerden insana bulaşan ve ülkemizde de adını duyduğumuz Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), bu hastalıklardan sadece biridir. Sivrisinek sokması ile bulaşan bir tür viral enfeksiyon. Bu hastalığın sorumlusu olan sivrisinek türü de ülkemizde görülüyor. Artan sıcaklıkların, değişen yağış düzenlerinin ve aşırı hava olaylarının vektör kaynaklı tehlikeli hastalıkların daha sık yaşanmasına neden olacağına artık kesin gözüyle bakılıyor.
İnsan psikolojisi üzerinde yarattığı etki
İklim değişikliğinin etkilerine doğrudan maruz kalanlar arasında eko-anksiyete görülebilirken, doğrudan teması olmayan insanlarda bile iklim kaygısı ortaya çıkabilir.
İklim değişikliği, güvenli içme suyu ve yeterli gıda koşullarını da olumsuz etkilemektedir. Su kaynaklarının giderek azalması ve içme suyu temininde yaşanan zorluklar, bulaşıcı birçok hastalığın ortaya çıkmasının ana nedenleri arasında.
Son yıllarda aşırı sıcaklar ve kuraklık, su kıtlığının ortaya çıkma ihtimalini de artırıyor. Bu gibi bir durumlarla karşılaşılması ise insanlar için bulaşıcı hastalıkların atmasına ve büyük risklerin ortaya çıkmasına sebep olur.
Beslenme tarzımızın da iklim değişikliğine etkisi var
İklim değişikliği üzerinde beslenme alışkanlıklarının da önemli bir etkisi var. Tüketilen gıdaların yetiştirilmesi, işlenmesi, taşınması, depolanması, pişirilmesi ve imha edilmesi sırasında üretilen sera gazı emisyonları, gıdanın karbon ayak izini oluşturur.
Sonuç olarak, iklim değişikliği bireylerin günlük yaşamları ve sağlıkları üzerinde etkili olup, üretim ve tüketim süreçleri ile bağlantılıdır.
