Yusuf Girayalp Atan

Yusuf Girayalp Atan girayatan@gmail.com

Enflasyon Oranları Nasıl Düştü?

Türkiye İstatistik Kurumu Kasım ayı enflasyon verilerini açıkladı.

Açıklanan verilere göre Tüketici Fiyat Endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre %1,44 düşerken bir önceki yılın aynı ayına göre %21,62 oranında artış gösterdi.

Aynı şekilde Yurt içi üretici fiyat endeksi Kasım ayında bir önceki aya göre %2,53 düşerken bir önceki yılın aynı ayına göre %38,54 artış gösterdi.

Detaylara baktığımız zaman aylık en fazla düşüş gösteren grup %6,46 ile ulaştırma oldu.

Aynı şekilde ev eşyasında %2,85, eğlence ve kültürde %2,08 düşüş gerçekleşti.

Fiyatlardaki düşüşün genel sebeplerine bakıldığı zaman öncelikle döviz kurundaki düşüş yatmaktadır. Döviz kurundaki düşme ithal girdi maliyetlerinde düşmeye vesile olmuştur. Nitekim 1 Kasımda dolar 5,57 TL iken 30 Kasımda dolar 5,15 TL’ye inmiştir.

Aynı şekilde petrol fiyatlarındaki düşüş de maliyetlerde düşmeye yardımcı olmuştur. Dünyada brent petrol fiyatı 3 Ekim’de 85,45 dolar, 1 Kasımda 72,96 dolar iken 30 Kasımda 59,46 dolar olarak gerçekleşmiştir. Bunun Türkiye’ye yansıması da 1 Kasım’da 95 Oktan kurşunsuz benzin 6,93 TL iken 30 Kasımda 6,09 TL’ye düşmüştür.

Nitekim Yurt içi üretici fiyat endeksindeki düşüşten de bu durumu net bir şekilde görebiliyoruz.

Enflasyondaki düşüşün bir diğer nedeninin de “enflasyonla topyekûn mücadele” programı kapsamında ürünlerde yapılan %10’luk bir indirim olduğunu söyleyebiliriz. Aynı şekilde vergi oranlarındaki indirimlerin de enflasyon oranındaki düşmeyi olumlu yönde etkilediğini belirtmekte fayda var.

Nitekim aylık fiyatları en fazla düşen ürünlerde bunu görebiliyoruz.

Yine TÜİK’in açıkladığı haber bülteninde yer alan bilgiye göre Kasım ayında endekste kapsanan 407 maddeden; 38 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 261 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 108 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

Bu bilgiye göre “daha fazla maddenin fiyatı artarken nasıl oluyor da enflasyon düşüyor?” sorusu akıllara geliyor olabilir. Nitekim haklı bir soru da…

Bu noktada şunu belirtmek gerekir ki; sepet içerisinde her ürünün ağırlığı aynı değildir.

Enflasyon sepeti hanehalkı bütçe anketinden çıkan sonuçlara göre belirlenmektedir.

Hanehalkının bütçesindeki giderlerin ağırlığı tüm ürünlerde aynı değildir. Örneğin, ekmek ürünü ile sinema bileti ürünlerinin bütçedeki yeri eşit değildir.

Bu sebepten dolayı özellikle ulaştırmadaki fiyat düşüşü diğer maliyetleri de etkilemekte ve enflasyon oranlarında düşüşü hızlandırıcı etki yapmaktadır.

Enflasyon demek belirsizlik demektir. Enflasyonla gerçekten topyekûn mücadele etmek gerekir.

Hanehalkı bütçesinde en fazla yer tutan giderlerden biri de şüphesiz ki kira giderleridir.

Açıklanan yeni ekonomi programında kira artışlarının yurt içi üfe oranlarına göre değil tüketici fiyat endeksine göre hesaplanacağı ifade edilmiş mecliste bu konuya göre yasa çalışması yapmaktadır.

2019 yılı ocak ayından itibaren kira artışları TÜFE üzerinden hesaplanacaktır. Ancak enflasyon oranlarının yüksek olduğu bu dönemde bu bile yetersizdir.

Enflasyon sepetindeki ağırlığı göz önüne alındığında önemli bir yer tutan kira artışları konusunda yeniden bir çalışma yapılması ve en azından bir süre kira artışlarının daha düşük oranlarda yapılması gerekmektedir.

Böylece enflasyonla mücadele programı daha kısa sürede başarıya ulaşabilecektir.

Diğer Yazıları

Yorumlar